L-Cystine: cấu tạo cầu disulfid, tính chất và sản xuất

L-Cystine (cystin) gồm hai phân tử acid amin cystein nối với nhau qua một cầu disulfid (–S–S–). Cầu nối này giữ cấu trúc không gian của nhiều protein, đặc biệt là keratin trong tóc, lông, móng. Vì vậy các vật liệu này rất giàu cystin.

Thông tin nhanh

Tên gọi	L-Cystine, cystin, 3,3′-dithiobis(2-aminopropanoic acid)
Công thức, khối lượng mol	C₆H₁₂N₂O₄S₂ – 240,31 g/mol
Số CAS	56-89-3
Hàm lượng lưu huỳnh (tính theo công thức)	khoảng 26,7%

Cấu tạo và tính chất

Khi bị khử, cầu disulfid tách ra thành hai phân tử cystein. Ngược lại, cystein bị oxy hóa (kể cả bởi oxy không khí trong dung dịch) sẽ ghép đôi thành cystin. Hai chất chuyển qua lại lẫn nhau theo điều kiện oxy hóa – khử.
Bột hoặc tinh thể lục giác màu trắng. Điểm khác biệt lớn nhất của cystin là độ tan trong nước rất thấp ở pH trung tính; chất tan được trong acid loãng và kiềm loãng. Tính chất này là nguyên nhân hình thành sỏi cystin ở người mắc bệnh di truyền cystin niệu.
Chịu nhiệt tốt ở dạng rắn, phân hủy khi nóng chảy.

Sản xuất

Nguồn truyền thống là thủy phân keratin (lông vũ, tóc) bằng acid, sau đó tách cystin nhờ độ tan thấp của nó. Do lo ngại về nguồn gốc nguyên liệu (đặc biệt với thị trường cần chứng nhận halal, kosher, hoặc sản phẩm thuần chay), ngày càng nhiều nhà sản xuất chuyển sang lên men vi sinh vật. Khi lựa chọn nguyên liệu, nguồn gốc là thông tin nên hỏi rõ trong hồ sơ kỹ thuật.

Ứng dụng

Thực phẩm bổ sung, thường trong nhóm sản phẩm cho tóc, móng.
Dung dịch acid amin trong dinh dưỡng lâm sàng; môi trường nuôi cấy tế bào.
Nguyên liệu để sản xuất L-cystein bằng phản ứng khử. L-Cystein (E920) là chất xử lý bột mì trong làm bánh.

Tình trạng pháp lý

Hoa Kỳ: 21 CFR 172.320 cho phép L-cystine (tính chung với L-cysteine) làm phụ gia cải thiện chất lượng protein trong thực phẩm, tối đa 2,3% khối lượng protein toàn phần.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm dinh dưỡng, sản phẩm tuân theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Chất liên quan

L-Cystein, N-acetyl-L-cystein; L-methionin (acid amin chứa lưu huỳnh khác).

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Cystine — https://en.wikipedia.org/wiki/Cystine
Wikidata – L-cystine (CAS 56-89-3) — https://www.wikidata.org/
U.S. FDA – 21 CFR 172.320 Amino acids — https://www.law.cornell.edu/cfr/text/21/172.320

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.