L-Theanine: acid amin của lá trà – cấu tạo, nguồn gốc, sản xuất

L-Theanine (theanin) là acid amin không tham gia cấu tạo protein, đặc trưng của cây trà (Camellia sinensis). Theanin góp phần tạo vị ngọt dịu, vị umami (“vị ngọt nước”) của trà xanh. Chất này được phát hiện trong trà xanh năm 1949 và phân lập năm 1950 từ lá trà gyokuro của Nhật Bản.

Thông tin nhanh

Tên gọi	L-Theanine, theanin, N⁵-ethyl-L-glutamin, γ-glutamylethylamid
Công thức, khối lượng mol	C₇H₁₄N₂O₃ – 174,20 g/mol
Số CAS	3081-61-6
Hàm lượng trong lá trà xanh	khoảng 1–2% khối lượng khô

Cấu tạo và tính chất

Theanin có cấu tạo giống glutamin, chỉ khác ở chỗ nhóm amid gắn thêm một gốc ethyl. Cây trà tổng hợp theanin ở rễ từ acid glutamic và ethylamin rồi chuyển lên lá.
Bột kết tinh màu trắng, tan tốt trong nước, vị hơi ngọt.
Che nắng cho cây trà trước khi hái (như cách làm matcha, gyokuro) làm tăng hàm lượng theanin trong lá. Dưới ánh nắng, một phần theanin trong lá bị chuyển hóa tiếp, góp phần tạo polyphenol.

Sản xuất

Theanin thương mại được sản xuất theo ba hướng: tổng hợp bằng enzym (glutaminase xúc tác phản ứng giữa glutamin và ethylamin), tổng hợp hóa học, và chiết từ lá trà. Tổng hợp hóa học có thể cho hỗn hợp đồng phân D và L, nên tiêu chuẩn chất lượng cần kiểm tra độ quay cực để xác nhận dạng L.

Ứng dụng

Đồ uống, bánh kẹo, thực phẩm bổ sung.
Tạo vị umami, làm dịu vị đắng, chát trong đồ uống.

Tình trạng pháp lý

Nhật Bản: từ năm 1964 được phép dùng trong mọi loại thực phẩm, trừ thực phẩm cho trẻ nhũ nhi.
Hoa Kỳ: được dùng trong thực phẩm và đồ uống trên cơ sở GRAS.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm dinh dưỡng, sản phẩm tuân theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Theanine — https://en.wikipedia.org/wiki/Theanine
Wikidata – L-theanine (CAS 3081-61-6) — https://www.wikidata.org/

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.