Dầu hạt lanh (flaxseed oil): nguồn omega-3 ALA, sản xuất và độ bền oxy hóa

Dầu hạt lanh (flaxseed oil, linseed oil) là dầu ép từ hạt cây lanh (Linum usitatissimum, họ Lanh – Linaceae), cây được trồng từ hàng nghìn năm để lấy sợi dệt vải lanh và lấy hạt. Đây là dầu thực vật thông dụng giàu acid alpha-linolenic (ALA), acid béo omega-3 thực vật, nhất: thường khoảng 50–60% tổng acid béo.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Dầu hạt lanh, flaxseed oil, linseed oil
Nguồn	Hạt Linum usitatissimum L.
Acid béo đặc trưng	ALA (C18:3 n-3, khoảng 50–60%), acid oleic, acid linoleic

Tính chất

Dầu màu vàng nhạt đến vàng kim, mùi vị hạt đặc trưng.
ALA có ba liên kết đôi, nên dầu lanh rất dễ bị oxy hóa. Trong công nghiệp sơn, tính chất này được tận dụng: dầu lanh đun sôi khô dần thành màng rắn khi tiếp xúc không khí (“dầu khô”). Với dầu ăn, oxy hóa tạo mùi ôi, vị đắng.
Dầu lanh dùng cho sơn, mực (thường đã xử lý nhiệt và có chất làm khô) không dùng được làm thực phẩm.

Sản xuất và bảo quản

Dầu lanh thực phẩm thường được ép lạnh để hạn chế oxy hóa, lọc, đóng chai tối màu có khí nitơ, bảo quản lạnh; hoặc được bao vi nang thành dạng bột, đóng viên nang mềm có chất chống oxy hóa. Chỉ tiêu chất lượng: thành phần acid béo, chỉ số peroxid, anisidin, chỉ số acid.

Ứng dụng

Thực phẩm, thực phẩm bổ sung: nguồn omega-3 ALA cho người ăn chay.
Mỹ phẩm; dầu lanh công nghiệp cho sơn, vecni, mực in, vải sơn lót sàn (linoleum).

Lưu ý

ALA là omega-3 thực vật; cơ thể người chỉ chuyển một phần nhỏ ALA thành EPA và DHA (omega-3 chuỗi dài trong dầu cá), nên hai nguồn này không thay thế nhau hoàn toàn về mặt dinh dưỡng.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm tuân theo Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Linseed oil — https://en.wikipedia.org/wiki/Linseed_oil
Wikipedia – alpha-Linolenic acid — https://en.wikipedia.org/wiki/Alpha-Linolenic_acid

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.