Hydroxytyrosol (chiết xuất quả ô liu): cấu tạo, nguồn gốc, sản xuất

Hydroxytyrosol là một polyphenol đặc trưng của cây ô liu (Olea europaea). Chất có trong quả, lá ô liu và dầu ô liu nguyên chất (extra virgin), chủ yếu sinh ra khi oleuropein (glycosid vị đắng của quả ô liu xanh) bị thủy phân trong quá trình chín, ngâm hoặc ép dầu.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Hydroxytyrosol, 3,4-dihydroxyphenylethanol (DOPET)
Công thức, khối lượng mol	C₈H₁₀O₃ – 154,16 g/mol
Số CAS	10597-60-1
Nguồn	Quả ô liu, nước thải và bã ép dầu ô liu, lá ô liu

Cấu tạo và tính chất

Vòng catechol (hai nhóm –OH kề nhau trên vòng thơm) gắn mạch hydroxyethyl. Cấu trúc catechol là cơ sở cho khả năng chống oxy hóa mạnh của hydroxytyrosol.
Khác nhiều polyphenol, hydroxytyrosol tan được cả trong nước và dầu ở mức độ nhất định.
Dạng tinh khiết là chất lỏng sánh hoặc chất rắn nóng chảy thấp, dễ bị oxy hóa và sẫm màu khi gặp không khí, ánh sáng.

Nguồn và sản xuất

Chiết xuất từ quả ô liu hoặc nước thải, bã ép dầu ô liu. Đây là nguồn hydroxytyrosol dồi dào, vì phần lớn polyphenol của quả đi vào pha nước khi ép. Dịch chiết được lọc, hấp phụ trên nhựa, tinh chế và sấy (thường thêm chất mang) thành bột tiêu chuẩn hóa, ví dụ 20% hydroxytyrosol (định lượng bằng HPLC).
Tổng hợp hóa học: cho hydroxytyrosol tinh khiết cao.

Ứng dụng

Thực phẩm bổ sung; thực phẩm chức năng.
Chất chống oxy hóa tự nhiên trong thực phẩm, dầu ăn (theo quy định từng nước); mỹ phẩm.

Chất liên quan

Oleuropein, tyrosol; chiết xuất lá ô liu; dầu ô liu.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm tuân theo Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Hydroxytyrosol — https://en.wikipedia.org/wiki/Hydroxytyrosol
Wikidata – định danh hóa học (CAS, công thức, mã E) — https://www.wikidata.org/

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.