L-Tyrosine: cấu tạo, tính chất, sản xuất và ứng dụng

L-Tyrosine (tyrosin) là acid amin có mạch bên là nhóm 4-hydroxyphenyl (phenol). Tên gọi bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp tyros (phô mai), vì chất này được phát hiện năm 1846 trong casein. Cơ thể tạo tyrosin từ phenylalanin, nên tyrosin được xếp vào nhóm bán thiết yếu.

Thông tin nhanh

Tên gọi	L-Tyrosine, tyrosin, acid (S)-2-amino-3-(4-hydroxyphenyl)propanoic; ký hiệu Tyr, Y
Công thức, khối lượng mol	C₉H₁₁NO₃ – 181,19 g/mol
Số CAS	60-18-4

Cấu tạo và tính chất

Tyrosin chỉ khác phenylalanin ở một nhóm –OH gắn trên vòng thơm. Nhóm phenol này là vị trí phosphoryl hóa trong nhiều protein truyền tín hiệu.
Bột kết tinh màu trắng. Tyrosin tan rất kém trong nước ở pH trung tính, tan được trong acid loãng và kiềm loãng. Những hạt tinh thể nhỏ, sạn, đôi khi thấy trong phô mai ủ lâu có thể là tinh thể tyrosin.
Trong cơ thể, tyrosin là tiền chất sinh tổng hợp của dopamin, adrenalin, noradrenalin, hormon tuyến giáp và sắc tố melanin.

Sản xuất

L-Tyrosine được sản xuất bằng lên men hoặc phương pháp enzym, trước đây tách từ dịch thủy phân protein (như casein, keratin) nhờ độ tan thấp.

Ứng dụng

Thực phẩm bổ sung; dinh dưỡng lâm sàng (kể cả sản phẩm dành cho người phenylketon niệu, vì nhóm này cần hạn chế phenylalanin).
Môi trường nuôi cấy tế bào.

Tình trạng pháp lý

Hoa Kỳ: 21 CFR 172.320 cho phép dùng làm phụ gia cải thiện chất lượng protein, tối đa 4,3% khối lượng protein toàn phần.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm dinh dưỡng, sản phẩm tuân theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Chất liên quan

L-Phenylalanine; N-acetyl-L-tyrosine (dạng tan tốt hơn).

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Tyrosine — https://en.wikipedia.org/wiki/Tyrosine
Wikidata – L-tyrosine (CAS 60-18-4) — https://www.wikidata.org/
U.S. FDA – 21 CFR 172.320 Amino acids — https://www.law.cornell.edu/cfr/text/21/172.320

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.