Chiết xuất câu kỷ tử (Lycium barbarum): thành phần, chiết xuất và chất lượng

Chiết xuất câu kỷ tử là cao chiết từ quả chín của cây câu kỷ (Lycium barbarum, L. chinense), loại quả đỏ khô quen thuộc trong ẩm thực và Đông y, còn được biết với tên goji berry.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Câu kỷ tử, kỷ tử, goji berry, wolfberry
Loài	Lycium barbarum L. (và L. chinense Mill.), họ Cà (Solanaceae)
Bộ phận dùng	Quả chín
Chuyên luận	Dược điển Việt Nam V: Câu kỷ tử
Nhóm hoạt chất chính	Polysaccharid (LBP), carotenoid (zeaxanthin dipalmitat), betain, flavonoid

Cây và dược liệu

Câu kỷ là cây bụi, cành có gai, hoa tím, quả mọng hình bầu dục màu đỏ cam. Vùng trồng nổi tiếng là Ninh Hạ (Trung Quốc). Quả được phơi hoặc sấy khô.

Thành phần hóa học

Polysaccharid (LBP – Lycium barbarum polysaccharide): nhóm thành phần đánh dấu chính.
Carotenoid: chủ yếu zeaxanthin dạng dipalmitat, tạo màu đỏ cam.
Betain, flavonoid, acid amin.

Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa

Quả khô được chiết bằng nước nóng, cô đặc, có thể kết tủa bằng cồn để tăng polysaccharid, rồi sấy phun; tiêu chuẩn hóa theo polysaccharid (ví dụ 20–50%) hoặc tỷ lệ chiết. Cần lưu ý đường tự do trong quả có thể làm kết quả “polysaccharid” cao giả nếu phương pháp không loại đường đơn.

Chỉ tiêu chất lượng nên xem

Polysaccharid (phương pháp loại đường tự do), betain, zeaxanthin.
Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và sulfit (quả khô đôi khi được xông lưu huỳnh), kim loại nặng, vi sinh.

Ứng dụng

Thực phẩm, đồ uống, trà; thực phẩm bảo vệ sức khỏe; thuốc dược liệu.
Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

Có báo cáo tương tác với warfarin; người dùng thuốc chống đông nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.
Người dị ứng một số loại quả, cây họ Cà có thể dị ứng.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế (2017). Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Câu kỷ tử
Wikipedia – Goji — https://en.wikipedia.org/wiki/Goji
Wikipedia – Lycium barbarum — https://en.wikipedia.org/wiki/Lycium_barbarum

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.