Chiết xuất mướp đắng (Momordica charantia): thành phần, chiết xuất và chất lượng

Chiết xuất mướp đắng (khổ qua) là cao chiết từ quả mướp đắng (Momordica charantia), rau ăn quen thuộc với vị đắng đặc trưng. Vị đắng đến từ nhóm triterpen cucurbitan.

Thông tin nhanh

Cây và dược liệu

Mướp đắng là dây leo một năm, lá xẻ thùy, hoa vàng, quả dài có nhiều u lồi, chín màu vàng cam với hạt bọc áo đỏ. Cây được trồng khắp vùng nhiệt đới làm rau.

Thành phần hóa học

• Triterpen cucurbitan: momordicosid, momordicin, cucurbitan glycosid – tạo vị đắng.
• Charantin: hỗn hợp glycosid sterol (β-sitosterol và stigmastadienol glucosid), thường được dùng làm chất đánh dấu.
• Polypeptid-p (peptid giống insulin), saponin, vitamin C.

Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa

Quả (tươi hoặc khô) được chiết bằng nước hoặc ethanol – nước, cô đặc và sấy; nguyên liệu tiêu chuẩn hóa theo charantin hoặc saponin toàn phần (ví dụ 10%), hoặc ghi tỷ lệ chiết. Dạng chiết lỏng trong glycol dùng cho mỹ phẩm.

Chỉ tiêu chất lượng nên xem

• Charantin, saponin (ghi rõ phương pháp); định tính theo Dược điển Việt Nam.
• Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.

Ứng dụng

• Thực phẩm, trà, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc dược liệu.
• Mỹ phẩm.
• Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

• Có thể cộng hưởng với thuốc hạ đường huyết; người đang dùng các thuốc này cần hỏi ý kiến chuyên gia y tế.
• Hạt và áo hạt đỏ có thể gây độc, đặc biệt với trẻ em; không dùng cho phụ nữ mang thai.
• Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em; người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

• Bộ Y tế (2017). Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Mướp đắng (quả)
• Wikipedia – Momordica charantia — https://en.wikipedia.org/wiki/Momordica_charantia

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.