Chiết xuất lá sen (Nelumbo nucifera): thành phần, chiết xuất và chất lượng
Chiết xuất lá sen là cao chiết từ lá cây sen (Nelumbo nucifera). Lá sen được dùng làm trà và vị thuốc; chất đánh dấu thường dùng là alkaloid nuciferin.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Lá sen, hà diệp; Nelumbinis folium |
| Loài | Nelumbo nucifera Gaertn., họ Sen (Nelumbonaceae) |
| Bộ phận dùng | Lá |
| Chuyên luận | Dược điển Việt Nam V: Sen (lá) |
| Nhóm hoạt chất chính | Alkaloid aporphin (nuciferin, N-nornuciferin), flavonoid (glycosid của quercetin, kaempferol) |
Cây và dược liệu
Lá sen tròn, to, mọc cao trên mặt nước, bề mặt không thấm nước nhờ cấu trúc vi mô (“hiệu ứng lá sen”). Lá được thu hái khi cây đang ra hoa, phơi hoặc sấy khô. Xem thêm tâm sen, bộ phận khác của cùng cây với thành phần khác hẳn.
Thành phần hóa học
- Alkaloid aporphin: nuciferin (chất đánh dấu), N-nornuciferin, roemerin.
- Flavonoid: quercetin-3-glucuronid, isoquercitrin, hyperosid.
Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa
Lá khô được chiết bằng ethanol – nước hoặc nước, cô đặc và sấy; nguyên liệu tiêu chuẩn hóa theo nuciferin (ví dụ 2%, 10%) hoặc flavonoid toàn phần, hoặc ghi tỷ lệ chiết.
Chỉ tiêu chất lượng nên xem
- Nuciferin, flavonoid (HPLC); định tính theo Dược điển Việt Nam.
- Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.
Ứng dụng
- Trà lá sen, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc dược liệu.
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em; người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.
Tình trạng pháp lý tại Việt Nam
Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế (2017). Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Sen (lá)
- Wikipedia – Nelumbo nucifera — https://en.wikipedia.org/wiki/Nelumbo_nucifera
- Wikipedia – Nuciferine — https://en.wikipedia.org/wiki/Nuciferine
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
