Địa phu tử (Bassia scoparia): đặc điểm, thành phần và ứng dụng trong mỹ phẩm
Địa phu tử là quả của cây chổi (Bassia scoparia, tên INCI Kochia scoparia) — cây bụi thấp dáng tròn đổi màu đỏ rực vào thu. Ở Nhật, quả được chế biến thành món tonburi (“trứng cá đồng ruộng”). Chiết xuất quả có tên INCI Kochia Scoparia Fruit Extract.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Cây chổi, địa phu (cây), địa phu tử (quả), tonburi (Nhật – “trứng cá đồng ruộng”), kochia |
| Tên khoa học | Bassia scoparia (L.) A.J.Scott |
| Tên đồng nghĩa | Kochia scoparia (L.) Schrad. (tên dùng trong INCI) |
| Họ | Dền (Amaranthaceae) |
| Bộ phận dùng | Quả |
| Tên INCI | Kochia Scoparia Fruit Extract |
| Chức năng (CosIng) | dưỡng da |
| Nhóm hoạt chất chính | Saponin triterpen (momordin Ic — glycosid của acid oleanolic), dầu béo, protein, flavonoid |
Đặc điểm của cây
Bassia scoparia là cây thảo một năm cao 0,5–1,5 m, phân nhánh dày tạo tán tròn đều như chiếc chổi (xưa được bó làm chổi). Lá hẹp hình dải, phủ lông mịn. Mùa thu toàn cây chuyển đỏ tía (giống cảnh “burning bush”). Hoa rất nhỏ ẩn ở nách lá; quả nhỏ hình sao dẹt chứa một hạt. Loài có nguồn gốc Á – Âu, đã trở thành cỏ dại xâm lấn ở Bắc Mỹ.
Thành phần hóa học
- Saponin triterpen: momordin Ic (glycosid của acid oleanolic) là thành phần chính, dùng làm chất đánh dấu.
- Dầu béo, protein, flavonoid, sterol.
Dạng nguyên liệu trong mỹ phẩm
- Kochia Scoparia Fruit Extract: chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang. Chức năng theo CosIng: dưỡng da.
Applications in Cosmetics
- Dùng trong kem dưỡng, toner, dầu gội với vai trò dưỡng da theo CosIng.
- Hay gặp trong mỹ phẩm Hàn Quốc, Trung Quốc theo phong cách thảo mộc cổ truyền.
Tình trạng pháp lý
Theo cơ sở dữ liệu CosIng của Ủy ban châu Âu, các tên INCI nêu trên không thuộc phụ lục chất cấm (Annex II) hay chất bị hạn chế (Annex III) của Quy định (EC) 1223/2009 tại thời điểm viết bài. Các phụ lục của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN (ACD) được xây dựng và cập nhật theo danh mục của EU, doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu phụ lục ACD hiện hành.
Tại Việt Nam, mỹ phẩm được quản lý theo Thông tư 06/2011/TT-BYT và các văn bản sửa đổi, bổ sung: sản phẩm phải được công bố trước khi lưu hành, tổ chức đưa sản phẩm ra thị trường chịu trách nhiệm về an toàn và lưu hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF). Tính năng ghi trên nhãn và trong quảng cáo phải theo Hướng dẫn công bố tính năng sản phẩm mỹ phẩm của ASEAN — mỹ phẩm không được công bố công dụng như thuốc.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia – Bassia scoparia — https://en.wikipedia.org/wiki/Bassia_scoparia
- European Commission – CosIng: Kochia Scoparia Fruit Extract — https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/cosing/
- GBIF Backbone Taxonomy – Bassia scoparia (L.) A.J.Scott — https://www.gbif.org/species/5383936
- Ảnh: Daderot, Wikimedia Commons, CC0 — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bassia_scoparia_-_Urban_Greening_Botanical_Garden_-_Kiba_Park_-_Koto,_Tokyo,_Japan_-_DSC05392.jpg
- ASEAN Cosmetic Directive – Annexes và ASEAN Guidelines for Cosmetic Claims — https://aseancosmetics.org/
- Bộ Y tế (2011). Thông tư 06/2011/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
