Carboxymethylcellulose Sodium (Natri carboxymethylcellulose (CMC-Na)) – Tăng độ nhớt, tạo hỗn dịch, tá dược dính, rã

Natri carboxymethylcellulose (CMC-Na) – tá dược tăng độ nhớt, tạo hỗn dịch

Natri carboxymethylcellulose (CMC-Na, carmellose natri, cellulose gum, E466) là muối natri của ether polycarboxymethyl cellulose, tan trong nước tạo dung dịch keo trong. Đây là tá dược tăng độ nhớt và tạo hỗn dịch rất thông dụng trong thuốc uống, thuốc dùng ngoài và cả một số thuốc tiêm.

Thông tin nhanh

Tên khác CMC sodium, SCMC, cellulose gum, sodium cellulose glycolate, E466; tên thương mại: Akucell, Aquasorb, Blanose, Finnfix, Nymcel, Tylose CB
Số CAS 9004-32-4
Cấu tạo Muối natri của polycarboxymethyl ether cellulose; KLPT thường 90.000–700.000; mức độ thế (DS) thường 0,7–1,2
Nhóm chức năng Tá dược bao, ổn định, tạo hỗn dịch, tá dược rã, tá dược dính, tăng độ nhớt, hút nước

Ứng dụng và nồng độ

Vai trò Nồng độ (%)
Chất nhũ hóa (ổn định nhũ tương) 0,25–1,0
Chất tạo gel 3,0–6,0
Thuốc tiêm 0,05–0,75
Dung dịch uống 0,1–1,0
Tá dược dính viên nén 1,0–6,0
  • Dung dịch nhớt dùng để giữ bột lơ lửng trong hỗn dịch uống, dùng ngoài và tiêm.
  • Loại độ nhớt trung bình ở 3–6% tạo gel làm nền bôi, bột nhão; thường thêm glycol để gel không bị khô.
  • Tá dược dính, tá dược rã viên nén; ổn định nhũ tương.
  • Thành phần chính của miếng dán tự dính cho hậu môn nhân tạo, chăm sóc vết thương, da liễu – vừa bám dính niêm mạc vừa hút dịch tiết, mồ hôi. Tính bám dính còn được dùng để ngăn dính mô sau phẫu thuật và khu trú hoạt chất trên niêm mạc.
  • Mỹ phẩm, đồ vệ sinh cá nhân, thực phẩm.

Mô tả và tính chất

  • Bột dạng hạt trắng đến gần trắng, không mùi.
  • pH dung dịch 1%: 6,0–8,5; pKa 4,30.
  • Tỷ trọng biểu kiến 0,52 g/cm³, tỷ trọng gõ 0,78 g/cm³.
  • Hóa nâu ở khoảng 227 °C, hóa than ở khoảng 252 °C.
  • Độ ẩm thường dưới 10% nhưng hút ẩm mạnh (ở khoảng 80% RH có thể hút trên 50% nước).
  • Phân tán dễ trong nước ở mọi nhiệt độ tạo dung dịch keo trong; độ tan phụ thuộc DS. Không tan trong aceton, ethanol 95%, ether, toluen.
  • Độ nhớt dung dịch 1% từ 5 đến 13.000 mPa·s tùy cấp (thấp, trung bình, cao); độ nhớt khá ổn định ở pH 4–10, tối ưu quanh trung tính.

Độ ổn định và bảo quản

  • Bền nhưng hút ẩm; trong viên nén, hút ẩm có thể làm giảm độ cứng và kéo dài thời gian rã.
  • Dung dịch bền ở pH 2–10: dưới pH 2 có thể kết tủa, trên pH 10 độ nhớt giảm nhanh; nhớt và bền nhất ở pH 7–9.
  • Tiệt khuẩn: bột khô 160 °C/1 giờ (giảm độ nhớt đáng kể); hấp dung dịch làm giảm khoảng 25% độ nhớt (ít hơn so với tiệt khuẩn bột khô; loại KLPT cao giảm nhiều hơn); chiếu xạ gamma cũng giảm độ nhớt.
  • Dung dịch bảo quản lâu cần chất bảo quản. Nguyên liệu bảo quản trong bao bì kín, nơi khô mát.

Tương kỵ

  • Dung dịch acid mạnh; muối tan của sắt và một số kim loại (nhôm, thủy ngân, kẽm).
  • Kết tủa ở pH < 2 và khi trộn với ethanol 95%.
  • Tạo coacervat phức với gelatin, pectin; tạo phức với collagen; có thể làm tủa một số protein mang điện dương.
  • Có báo cáo cho kết quả dương tính giả trong thử nghiệm nội độc tố LAL.

Sản xuất

Ngâm cellulose (bột gỗ, sợi bông) trong dung dịch natri hydroxyd tạo cellulose kiềm, rồi cho phản ứng với natri monocloroacetat; sản phẩm phụ là natri clorid và natri glycolat. Liên kết chéo nhiệt làm giảm độ tan nhưng giữ khả năng hút nước – tạo các vật liệu thấm hút. Nhãn cần ghi DS và độ nhớt tối đa ở nồng độ quy định.

An toàn và thao tác

Dùng trong thuốc uống, dùng ngoài, một số thuốc tiêm, mỹ phẩm và thực phẩm; được xem là không độc, không kích ứng. Uống lượng lớn có tác dụng nhuận tràng. WHO không quy định ADI cho CMC-Na làm phụ gia thực phẩm. Trên động vật, tiêm dưới da gây viêm tại chỗ; đã ghi nhận phản ứng quá mẫn, phản vệ ở bò, ngựa với thuốc tiêm có CMC-Na. Có thể kích ứng mắt – dùng kính bảo hộ.

Tình trạng pháp lý

  • FDA xếp nhóm GRAS; có trong FDA Inactive Ingredients Guide cho nhiều đường dùng (nha khoa, hít, tiêm trong khớp, trong da, tiêm bắp, dưới da; thuốc uống các dạng; dùng ngoài, âm đạo).
  • Được chấp nhận là phụ gia thực phẩm tại châu Âu (E466); có trong danh mục tá dược được chấp nhận của Canada.
  • Có chuyên luận trong JP, Ph.Eur. và USP.

Chất liên quan: carmellose calci, croscarmellose natri, cellulose vi tinh thể (hỗn hợp MCC–CMC-Na như Avicel RC-591 dùng tạo hỗn dịch).

Nguồn tham khảo

Nội dung được CPC1 biên soạn, tóm lược có chọn lọc từ chuyên luận Carboxymethylcellulose Sodium trong: Rowe R.C., Sheskey P.J., Owen S.C. (chủ biên). Handbook of Pharmaceutical Excipients, ấn bản 5. Pharmaceutical Press (London) & American Pharmacists Association (Washington DC), 2006. Bài viết không sao chép nguyên văn tài liệu gốc; các số liệu kỹ thuật được dẫn lại từ tài liệu này.

Ảnh minh họa: thiết kế của CPC1.

Lưu ý: thông tin mang tính tham khảo cho người làm chuyên môn bào chế, dựa trên ấn bản năm 2006. Tiêu chuẩn chất lượng và tình trạng pháp lý có thể đã thay đổi — luôn đối chiếu dược điển và quy định hiện hành trước khi sử dụng.

Share your love