Chiết xuất cúc La Mã (Matricaria chamomilla): thành phần, chiết xuất và chất lượng
Chiết xuất cúc La Mã là cao chiết từ cụm hoa của cây cúc La Mã Đức (Matricaria chamomilla), loài quen thuộc trong trà thảo mộc và mỹ phẩm dịu nhẹ. Cần phân biệt với cúc La Mã Anh (Chamaemelum nobile), một loài khác cùng được gọi là “chamomile”.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Cúc La Mã Đức, chamomile, German chamomile; Matricariae flos |
| Loài | Matricaria chamomilla L. (Matricaria recutita L.), họ Cúc (Asteraceae) |
| Bộ phận dùng | Cụm hoa |
| Nhóm hoạt chất chính | Tinh dầu (α-bisabolol, chamazulen), flavonoid (apigenin và glycosid), coumarin |
Cây và dược liệu
Cúc La Mã Đức là cây thảo một năm, lá xẻ nhỏ như sợi, hoa hình đầu với cánh trắng và đế hoa rỗng ruột, hình nón màu vàng, mùi thơm dịu như táo.
Thành phần hóa học
- Tinh dầu màu xanh lam: α-bisabolol, bisabolol oxid, chamazulen (tạo màu xanh, hình thành từ matricin khi chưng cất).
- Flavonoid: apigenin và apigenin-7-glucosid (chất đánh dấu phổ biến), luteolin.
- Coumarin, polysaccharid chất nhầy.
Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa
Các dạng: chiết xuất khô tiêu chuẩn hóa theo apigenin (ví dụ 1,2%); chiết xuất lỏng trong glycerin, propylen glycol hoặc butylen glycol cho mỹ phẩm (tên INCI Chamomilla Recutita Flower Extract); tinh dầu chưng cất hơi nước; α-bisabolol tinh khiết (tự nhiên hoặc tổng hợp) cho mỹ phẩm.
Chỉ tiêu chất lượng nên xem
- Apigenin-7-glucosid, α-bisabolol (HPLC, GC).
- Kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh.
Ứng dụng
- Trà thảo mộc, đồ uống.
- Mỹ phẩm: sản phẩm làm dịu cho da nhạy cảm, trẻ em.
- Thuốc dược liệu (EU có chuyên luận Matricariae flos).
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Người dị ứng với cây họ Cúc có thể dị ứng với cúc La Mã.
Trong mỹ phẩm
Ngoài dược phẩm và thực phẩm, nguyên liệu từ loài này còn được dùng trong mỹ phẩm dưới các tên INCI sau (chức năng theo cơ sở dữ liệu CosIng của Ủy ban châu Âu):
| Tên INCI | Dạng nguyên liệu | Chức năng (CosIng) |
|---|---|---|
| Chamomilla Recutita (Matricaria) Leaf Extract | chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang | tạo hương, dưỡng da |
| Chamomilla Recutita (Matricaria) Extract | chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang | dưỡng da |
| Chamomilla Recutita (Matricaria) Flower Extract | chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang | tạo hương, dưỡng da |
| Chamomilla Recutita (Matricaria) Flower Water | nước cất (hydrolat): phần nước thu được khi chưng cất hơi nước dược liệu, chứa lượng nhỏ các chất thơm tan trong nước | tạo hương |
Theo CosIng, các tên INCI trên không thuộc phụ lục chất cấm (Annex II) hay hạn chế (Annex III) của EU tại thời điểm viết bài; phụ lục của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN được cập nhật theo danh mục này. Tại Việt Nam, mỹ phẩm quản lý theo Thông tư 06/2011/TT-BYT; tính năng công bố phải theo Hướng dẫn công bố tính năng mỹ phẩm ASEAN, không được công bố công dụng như thuốc.
Tình trạng pháp lý tại Việt Nam
Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.
Nguồn tham khảo
- EMA – Matricariae flos (chuyên luận dược liệu EU) — https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/matricariae-flos
- Wikipedia – Matricaria chamomilla — https://en.wikipedia.org/wiki/Matricaria_chamomilla
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
