Tagatose – chất tạo ngọt ít năng lượng, chỉ số đường huyết thấp

Tagatose (D-tagatose) là ketohexose, đồng phân của D-fructose ở C-4, có tự nhiên với lượng nhỏ trong sản phẩm sữa. Dung dịch 10% ngọt khoảng 92% so với dung dịch saccarose 10%, nhưng năng lượng chỉ khoảng 38% của saccarose. Trong bào chế, tagatose là chất tạo ngọt; như các đường khác, nó còn là chất tạo ngọt khối, giữ ẩm, tạo cấu trúc và ổn định.

Thông tin nhanh

Tên khác	D-Tagatose, D-lyxo-hexulose, tagatosum; tên thương mại Naturlose
Số CAS	87-81-0
Công thức – KLPT	C₆H₁₂O₆ – 180,16
Nhóm chức năng	Chất tạo ngọt
Dược điển	USP-NF (khoảng nóng chảy 133–144 °C; hàm lượng ≥ 98,0%)

Ứng dụng

Chất tạo ngọt trong đồ uống, thực phẩm và dược phẩm (dung dịch uống, dung dịch trực tràng).
Đường ít năng lượng; dùng làm chất tạo ngọt khối, giữ ẩm, tạo cấu trúc, ổn định; có thể dùng trong thực phẩm ăn kiêng có chỉ số đường huyết thấp.

Mô tả và tính chất

Chất rắn kết tinh khan, trắng; tồn tại ở nhiều dạng hỗ biến.
Điểm chảy 132–135 °C; ít hút ẩm, tương tự saccarose.
Độ tan: rất dễ tan trong nước (1 trong 0,7 phần nước, 58% kl/kl ở 21 °C); rất khó tan trong ethanol (1 trong 5000).

Độ ổn định và bảo quản

Bền ở pH thường gặp trong thực phẩm (pH trên 3) và trong điều kiện bảo quản thông thường; caramel hóa ở nhiệt độ cao.

Tương kỵ

Là đường khử: phản ứng Maillard với hợp chất có nhóm amin bậc một tạo sản phẩm Amadori màu nâu, nâu vàng; với amin bậc hai tạo imin nhưng không đổi màu.

Sản xuất

Đồng phân hóa D-galactose trong môi trường kiềm có mặt calci.

An toàn và thao tác

An toàn trong thực phẩm và đồ uống; đã dùng trong dược phẩm. Tránh tạo và hít nhiều bụi.

Tình trạng pháp lý

Có trong FDA Inactive Ingredients Database (dung dịch uống và trực tràng) và Canadian Natural Health Products Ingredients Database.
Có chuyên luận trong USP-NF.

Chất liên quan

DL-Tagatose (CAS 17598-81-1).
L-Tagatose (CAS 17598-82-2): nóng chảy 134–135 °C; chất tạo ngọt cho dược phẩm và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

Xem thêm fructose, galactose.

Ghi chú: số EINECS 201-772-3; PubChem CID 92092.

Nguồn tham khảo

Nội dung được CPC1 biên soạn, tóm lược có chọn lọc từ chuyên luận Tagatose trong: Sheskey P.J., Cook W.G., Cable C.G. (chủ biên). Handbook of Pharmaceutical Excipients, ấn bản 8. Pharmaceutical Press (London) & American Pharmacists Association (Washington DC), 2017. Bài viết không sao chép nguyên văn tài liệu gốc; các số liệu kỹ thuật được dẫn lại từ tài liệu này.

Ảnh minh họa: công thức cấu tạo do CPC1 vẽ lại từ dữ liệu cấu trúc hóa học công khai.

Lưu ý: thông tin mang tính tham khảo cho người làm chuyên môn bào chế, dựa trên ấn bản năm 2017. Tiêu chuẩn chất lượng và tình trạng pháp lý có thể đã thay đổi — luôn đối chiếu dược điển và quy định hiện hành trước khi sử dụng.