Riboflavin (vitamin B2, E101): cấu tạo, màu vàng, sản xuất

Riboflavin (vitamin B2) là vitamin tan trong nước có màu vàng cam, nên được dùng cả làm phẩm màu thực phẩm (mã INS 101, E101). Tên gọi ghép từ ribose (đường) và flavus (vàng, tiếng Latin). Trong cơ thể, riboflavin là tiền chất của coenzym FMN và FAD trong các phản ứng oxy hóa – khử.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Riboflavin, riboflavine, vitamin B2, lactoflavin
Mã phụ gia	INS 101(i) riboflavin tổng hợp; 101(ii) natri riboflavin 5′-phosphat; 101(iii) riboflavin từ Bacillus subtilis (theo Thông tư 24/2019/TT-BYT)
Công thức, khối lượng mol	C₁₇H₂₀N₄O₆ – 376,37 g/mol
Số CAS	83-88-5

Cấu tạo và tính chất

Phân tử gồm vòng ba nhân isoalloxazin (phần tạo màu) gắn với mạch ribitol (alcol đường).
Bột kết tinh màu vàng đến vàng cam, gần như không mùi, vị đắng. Ít tan trong nước. Khi cần độ tan cao (đồ uống, dung dịch), người ta dùng dạng muối riboflavin 5′-phosphat natri.
Dung dịch có huỳnh quang màu vàng xanh dưới tia UV.
Rất nhạy với ánh sáng, nhất là trong dung dịch và môi trường kiềm: bị phân hủy thành lumiflavin, lumichrom. Đây là lý do sữa đựng trong chai trong suốt để dưới nắng bị giảm vitamin B2 và có “mùi nắng”.

Sản xuất

Riboflavin hiện được sản xuất chủ yếu bằng lên men (nấm Ashbya gossypii hoặc vi khuẩn Bacillus subtilis được cải biến), thay cho tổng hợp hóa học trước đây. Sản phẩm được tinh chế, kết tinh; dạng dùng cho thức ăn chăn nuôi có độ tinh khiết thấp hơn dạng thực phẩm, dược phẩm.

Ứng dụng

Vitamin: thực phẩm bổ sung, viên vitamin nhóm B, thực phẩm tăng cường (ngũ cốc, bột mì), sữa công thức, thức ăn chăn nuôi.
Phẩm màu vàng: đồ uống, bánh kẹo, sản phẩm sữa, nước sốt, theo danh mục và mức cho phép.

Tình trạng pháp lý

Việt Nam: riboflavin (INS 101) có trong danh mục phụ gia được phép theo Thông tư 24/2019/TT-BYT. Khi dùng làm vitamin trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm tuân theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và văn bản hiện hành.

Bảo quản

Tránh ánh sáng tuyệt đối; bao bì kín, cản quang, nơi khô mát.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Riboflavin — https://en.wikipedia.org/wiki/Riboflavin
Wikidata – định danh hóa học (CAS, công thức) — https://www.wikidata.org/
Bộ Y tế – Thông tư 24/2019/TT-BYT về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm — https://vfa.gov.vn/van-ban/thong-tu-so-242019tt-byt-quy-dinh-ve-quan-ly-va-su-dung-phu-gia-thuc-pham.html

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.