Cyanocobalamin (vitamin B12): cấu tạo, sản xuất và dạng nguyên liệu

Cyanocobalamin là dạng thương mại phổ biến nhất của vitamin B12. Đây là một trong những phân tử vitamin lớn và phức tạp nhất, có một nguyên tử coban ở trung tâm. Trong tự nhiên, vitamin B12 chỉ do vi khuẩn và vi khuẩn cổ tổng hợp; động vật tích lũy B12 qua chuỗi thức ăn, còn thực vật hầu như không có.

Thông tin nhanh

Cấu tạo và tính chất

• Nguyên tử coban nằm giữa một vòng corrin (giống vòng porphyrin của hem nhưng thiếu một cầu carbon). Phía dưới là một nucleotid chứa dimethylbenzimidazol, phía trên là nhóm cyano (–CN).
• Nhóm cyano không có sẵn trong tự nhiên mà xuất hiện trong quá trình tinh chế công nghiệp (dùng cyanid để chuyển các cobalamin về một dạng ổn định). Lượng cyanid trong liều vitamin thông thường là rất nhỏ; trong cơ thể nhóm cyano được tách ra để tạo dạng coenzym.
• Tinh thể hoặc bột màu đỏ sẫm, hút ẩm, tan vừa phải trong nước. Bền hơn các dạng cobalamin khác, nhưng vẫn nhạy với ánh sáng và bị phân hủy bởi acid ascorbic, chất khử, kim loại nặng trong dung dịch.

Sản xuất và dạng nguyên liệu

Vitamin B12 được sản xuất hoàn toàn bằng lên men vi khuẩn (ví dụ Pseudomonas denitrificans, Propionibacterium). Tổng hợp hóa học đã thực hiện được trong phòng thí nghiệm (thập niên 1970) nhưng quá phức tạp để làm công nghiệp. Do lượng dùng tính bằng microgam, nguyên liệu thường ở dạng pha loãng (ví dụ 0,1% hoặc 1% trên chất mang như mannitol, maltodextrin, calci phosphat). Khi tính công thức cần phân biệt rõ dạng tinh khiết và dạng pha loãng.

Ứng dụng

• Thực phẩm bổ sung, viên đa vitamin; thực phẩm tăng cường (đặc biệt sản phẩm thuần chay); sữa công thức.
• Thức ăn chăn nuôi.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm tăng cường vi chất, sản phẩm tuân theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế, kể cả quy định về hàm lượng vitamin so với nhu cầu khuyến nghị. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Bảo quản

Tránh ánh sáng và ẩm; bao bì kín, nơi mát.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia – Cyanocobalamin — https://en.wikipedia.org/wiki/Cyanocobalamin
• Wikipedia – Vitamin B12 — https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_B12
• Wikidata – định danh hóa học (CAS, công thức) — https://www.wikidata.org/

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.