Resveratrol: cấu tạo, đồng phân trans/cis, nguồn gốc và sản xuất

Resveratrol là một stilbenoid, hợp chất phenol do thực vật tạo ra để tự vệ khi bị nấm tấn công, bị tổn thương hoặc bị chiếu tia UV (phytoalexin). Chất nổi tiếng vì có trong vỏ nho và rượu vang đỏ, nhưng nguồn thương mại chủ yếu là rễ cây cốt khí củ (Reynoutria japonica, tên cũ Polygonum cuspidatum).

Thông tin nhanh

Tên gọi	Resveratrol, 3,5,4′-trihydroxy-trans-stilben
Công thức, khối lượng mol	C₁₄H₁₂O₃ – 228,25 g/mol
Số CAS	501-36-0 (trans-resveratrol)

Cấu tạo và tính chất

Hai vòng phenol nối với nhau qua một liên kết đôi C=C, nên có hai đồng phân: trans (dạng chính, được nghiên cứu nhiều nhất) và cis.
Nhạy với ánh sáng: tia UV chuyển trans-resveratrol thành cis-resveratrol. Nguyên liệu và sản phẩm cần bao bì cản quang.
Bột màu trắng đến trắng ngà (dạng tinh khiết cao) hoặc nâu nhạt (dạng chiết độ tinh khiết thấp). Rất ít tan trong nước, tan trong ethanol, DMSO.

Nguồn gốc và sản xuất

Chiết từ cốt khí củ: rễ chứa lượng lớn polydatin (glycosid của resveratrol); thủy phân bằng enzym hoặc acid để giải phóng resveratrol, rồi tinh chế. Nhãn thường ghi độ tinh khiết (ví dụ 50%, 98%).
Tổng hợp hóa học và lên men (nấm men được cải biến), cho trans-resveratrol độ tinh khiết cao.

Ứng dụng

Thực phẩm bổ sung.
Mỹ phẩm: chất chống oxy hóa trong serum, kem dưỡng.

Tình trạng pháp lý

Tại Liên minh châu Âu, trans-resveratrol được cấp phép là thực phẩm mới (novel food) dùng trong thực phẩm bổ sung, kèm giới hạn lượng dùng hằng ngày.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm tuân theo Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Resveratrol — https://en.wikipedia.org/wiki/Resveratrol
Wikidata – định danh hóa học (CAS, công thức) — https://www.wikidata.org/

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.