Chiết xuất quả la hán (Siraitia grosvenorii): thành phần, chiết xuất và chất lượng
Chiết xuất quả la hán là chất tạo ngọt tự nhiên từ quả la hán (Siraitia grosvenorii). Vị ngọt đến từ nhóm mogrosid, chủ yếu mogrosid V, ngọt hơn đường sucrose khoảng 150–250 lần. Trên thị trường, chiết xuất la hán thường được phối trộn với erythritol để có độ ngọt và thể tích tương đương đường.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | La hán quả, monk fruit, luo han guo |
| Loài | Siraitia grosvenorii (Swingle) C.Jeffrey ex A.M.Lu & Zhi Y.Zhang, họ Bầu bí (Cucurbitaceae) |
| Bộ phận dùng | Quả |
| Nhóm hoạt chất chính | Mogrosid (glycosid triterpen cucurbitan), chủ yếu mogrosid V |
Cây và dược liệu
La hán là dây leo họ Bầu bí, trồng chủ yếu ở vùng núi Quảng Tây (Trung Quốc). Quả tròn, vỏ cứng; quả khô dùng nấu nước uống trong Đông y.
Thành phần hóa học
- Mogrosid: mogrosid V (chính), siamenosid I, mogrosid IV.
- Đường tự nhiên của quả (được loại khi tinh chế), flavonoid.
Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa
Quả tươi được nghiền, chiết bằng nước, lọc, tinh chế qua nhựa hấp phụ và than hoạt tính (loại mùi quả, đường, màu), cô đặc và sấy phun. Nguyên liệu tiêu chuẩn hóa theo mogrosid V (ví dụ 25%, 50%) hoặc tổng mogrosid. Hỗn hợp với erythritol thường ghi tỷ lệ và độ ngọt tương đương đường.
Chỉ tiêu chất lượng nên xem
- Mogrosid V (HPLC); với hỗn hợp: tỷ lệ erythritol – chiết xuất la hán.
- Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.
Ứng dụng
- Chất tạo ngọt trong đồ uống, thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe; hỗn hợp ăn kiêng thay đường.
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Tình trạng pháp lý khác nhau: tại Mỹ, chiết xuất la hán được dùng trên cơ sở hồ sơ GRAS; tại EU, chiết xuất la hán chưa được phép như thực phẩm mới/phụ gia tạo ngọt (tính đến thời điểm biên soạn). Doanh nghiệp cần kiểm tra quy định của thị trường đích.
- Hỗn hợp chứa erythritol: dùng lượng lớn có thể gây đầy bụng.
Tình trạng pháp lý tại Việt Nam
Khi dùng làm thành phần của thực phẩm hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm tuân theo Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia – Siraitia grosvenorii — https://en.wikipedia.org/wiki/Siraitia_grosvenorii
- Wikipedia – Mogroside — https://en.wikipedia.org/wiki/Mogroside
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
