Panthenol (D-panthenol, provitamin B5): cấu tạo, tính chất, ứng dụng

Panthenol là dạng alcol của acid pantothenic (vitamin B5), còn gọi là provitamin B5. Khi thấm vào da, panthenol được chuyển thành acid pantothenic. Nhờ tính giữ ẩm và dịu nhẹ, panthenol là một trong những thành phần phổ biến nhất trong mỹ phẩm chăm sóc da và tóc.

Thông tin nhanh

Tên gọi	D-Panthenol, dexpanthenol, provitamin B5; DL-panthenol (hỗn hợp racemic)
Công thức, khối lượng mol	C₉H₁₉NO₄ – 205,25 g/mol
Số CAS	81-13-0 (D-panthenol); 16485-10-2 (DL-panthenol)
Tên INCI	Panthenol

Cấu tạo và tính chất

Panthenol có cấu tạo giống acid pantothenic, nhưng nhóm acid được thay bằng nhóm alcol (3-aminopropanol).
D-panthenol là chất lỏng sánh, trong suốt, không màu, rất hút ẩm, tan hoàn toàn trong nước và ethanol. DL-panthenol là bột kết tinh màu trắng, dễ cân chia hơn. Chỉ dạng D chuyển được thành vitamin; dạng DL có khoảng một nửa hoạt tính vitamin.
Bền nhất ở pH khoảng 4–7. Trong môi trường acid mạnh hoặc kiềm, liên kết amid bị thủy phân, nhất là khi nóng. Do đó nên cho panthenol vào công thức ở giai đoạn nguội.
D-panthenol đặc quánh ở nhiệt độ phòng. Làm ấm nhẹ giúp dễ rót, hoặc dùng dạng pha sẵn 75% trong nước.

Ứng dụng

Chăm sóc da: chất giữ ẩm (humectant), làm dịu, dùng trong kem dưỡng, sản phẩm sau nắng, sau cạo râu, sản phẩm cho trẻ em.
Chăm sóc tóc: dầu gội, dầu xả, xịt dưỡng. Panthenol bám lên sợi tóc, giữ ẩm và làm tóc mềm, bóng hơn.
Chăm sóc móng; sản phẩm vệ sinh răng miệng.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Mỹ phẩm tại Việt Nam được quản lý theo Thông tư 06/2011/TT-BYT và Hiệp định hòa hợp trong quản lý mỹ phẩm ASEAN. Danh mục chất cấm, chất hạn chế và chất bảo quản của ASEAN phần lớn tương đồng với EU và được cập nhật định kỳ. Doanh nghiệp cần đối chiếu phụ lục ASEAN hiện hành trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Panthenol — https://en.wikipedia.org/wiki/Panthenol
Wikidata – dexpanthenol (CAS 81-13-0), DL-panthenol (CAS 16485-10-2) — https://www.wikidata.org/

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.