Chiết xuất kinh giới (Elsholtzia ciliata): thành phần, chiết xuất và chất lượng
Chiết xuất kinh giới là cao chiết từ cây kinh giới Việt Nam (Elsholtzia ciliata), loại rau thơm quen thuộc trong bữa ăn. Kinh giới Việt Nam khác kinh giới Trung Quốc (Schizonepeta tenuifolia) và khác “kinh giới” oregano châu Âu (Origanum vulgare).
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Kinh giới, kinh giới rìa, hương nhu (Trung Quốc) |
| Loài | Elsholtzia ciliata (Thunb.) Hyl., họ Hoa môi (Lamiaceae) |
| Bộ phận dùng | Phần trên mặt đất |
| Chuyên luận | Dược điển Việt Nam V: Kinh giới |
| Nhóm hoạt chất chính | Tinh dầu (elsholtzia keton, dehydroelsholtzia keton), flavonoid |
Cây và dược liệu
Kinh giới là cây thảo một năm, thân vuông, lá mọc đối có răng cưa, hoa nhỏ màu tím nhạt thành bông một phía. Cây có mùi thơm mạnh, được trồng làm rau gia vị khắp Việt Nam.
Thành phần hóa học
- Tinh dầu: elsholtzia keton, dehydroelsholtzia keton (thành phần đặc trưng), cùng các monoterpen khác.
- Flavonoid, acid phenolic (acid rosmarinic).
Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa
Phần trên mặt đất (khô) được chiết bằng ethanol – nước hoặc chưng cất lấy tinh dầu; cao khô ghi tỷ lệ chiết.
Chỉ tiêu chất lượng nên xem
- Tinh dầu (GC); định tính theo Dược điển Việt Nam; xác định loài.
- Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.
Ứng dụng
- Rau gia vị; thuốc dược liệu; thực phẩm bảo vệ sức khỏe (thường phối hợp).
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em; người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.
Tình trạng pháp lý tại Việt Nam
Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế (2017). Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Kinh giới
- Wikipedia – Elsholtzia ciliata — https://en.wikipedia.org/wiki/Elsholtzia_ciliata
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
