Calcium pantothenate (vitamin B5): cấu tạo, tính chất, sản xuất

Calcium pantothenate (D-calci pantothenat) là muối calci của acid pantothenic (vitamin B5). Acid pantothenic tự do là chất lỏng sánh, kém bền và hút ẩm, nên dạng muối calci được dùng phổ biến nhất trong thực phẩm, dược phẩm và thức ăn chăn nuôi. Tên gọi từ tiếng Hy Lạp pantothen (“từ khắp nơi”), vì vitamin này có mặt trong hầu hết thực phẩm.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Calcium D-pantothenate, calci pantothenat, vitamin B5
Công thức, khối lượng mol	(C₉H₁₆NO₅)₂Ca – 476,54 g/mol
Số CAS	137-08-6
Hàm lượng acid pantothenic (tính theo công thức)	khoảng 92%

Cấu tạo và tính chất

Acid pantothenic gồm hai phần nối bằng liên kết amid: acid pantoic và β-alanin. Chỉ đồng phân D (R) có hoạt tính vitamin. Dạng DL-calci pantothenat chỉ có khoảng một nửa hoạt tính, nên nhãn nguyên liệu phải ghi rõ dạng D hay DL.
Bột màu trắng, hơi hút ẩm, tan tốt trong nước, vị đắng nhẹ.
Bền trong môi trường trung tính. Liên kết amid bị thủy phân trong môi trường acid hoặc kiềm, nhất là khi đun nóng.

Sản xuất

Calcium pantothenate được tổng hợp hóa học: D-pantolacton (tách từ hỗn hợp racemic) phản ứng với muối calci của β-alanin. Trong cơ thể, acid pantothenic là thành phần của coenzym A.

Applications

Thực phẩm bổ sung, viên đa vitamin; thực phẩm tăng cường, sữa công thức.
Thức ăn chăn nuôi.
Mỹ phẩm thường dùng dạng alcol tương ứng là panthenol.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm tăng cường vi chất, sản phẩm tuân theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế, kể cả quy định về hàm lượng vitamin so với nhu cầu khuyến nghị. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Pantothenic acid — https://en.wikipedia.org/wiki/Pantothenic_acid
Wikidata – calcium pantothenate (CAS 137-08-6) — https://www.wikidata.org/

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.