Isoflavone đậu nành: thành phần, dạng glycosid và aglycon, chiết xuất

Isoflavone đậu nành là nhóm hợp chất phenol có trong hạt đậu nành (Glycine max), gồm genistein, daidzein, glycitein và các dạng gắn đường của chúng. Isoflavon có cấu trúc giống estrogen nên được xếp vào nhóm phytoestrogen. Nguyên liệu thương mại thường chiết từ mầm đậu nành (trụ phôi), phần giàu isoflavon nhất.

Thông tin nhanh

Cây và dược liệu

Hạt đậu nành chứa isoflavon chủ yếu ở dạng glycosid. Mầm hạt (hypocotyl) tuy chỉ chiếm một phần nhỏ khối lượng hạt nhưng có nồng độ isoflavon cao hơn nhiều so với lá mầm, và giàu daidzein, glycitein hơn. Thực phẩm lên men (tương, miso, tempeh) có tỷ lệ dạng aglycon cao hơn do vi sinh vật cắt đường.

Thành phần hóa học

• Dạng glycosid: genistin, daidzin, glycitin; và các dạng malonyl-, acetyl-glycosid.
• Dạng aglycon: genistein, daidzein, glycitein.
• Saponin đậu nành, protein.

Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa

Mầm đậu nành hoặc hạt được chiết bằng ethanol – nước, tinh chế qua nhựa hấp phụ và sấy; nguyên liệu tiêu chuẩn hóa theo tổng isoflavon (ví dụ 10%, 40%, 80%). Cần lưu ý cách tính: “tổng isoflavon” tính theo khối lượng glycosid cho con số cao hơn tính quy đổi về aglycon (khoảng 60% khối lượng glycosid). Có loại được thủy phân bằng enzym, lên men để tăng tỷ lệ aglycon.

Chỉ tiêu chất lượng nên xem

• Isoflavon từng dạng (HPLC), cách quy đổi (glycosid hay aglycon).
• Nguồn đậu nành (biến đổi gen hay không – một số thị trường yêu cầu ghi nhãn).
• Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.

Applications

• Thực phẩm bảo vệ sức khỏe; thực phẩm từ đậu nành.
• Mỹ phẩm.
• Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

• Đậu nành là chất gây dị ứng phải ghi nhãn theo quy định.
• Do hoạt tính giống estrogen, người có bệnh lý phụ thuộc hormon, phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ em cần hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi dùng sản phẩm hàm lượng cao; có thể tương tác với thuốc nội tiết, thuốc tuyến giáp.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm tuân theo Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia – Isoflavone — https://en.wikipedia.org/wiki/Isoflavone
• Wikipedia – Genistein — https://en.wikipedia.org/wiki/Genistein
• Wikipedia – Daidzein — https://en.wikipedia.org/wiki/Daidzein

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.