Chiết xuất lạc tiên tây (Passiflora incarnata): thành phần, chiết xuất và chất lượng

Chiết xuất lạc tiên tây là cao chiết từ phần trên mặt đất của cây Passiflora incarnata, loài lạc tiên gốc Bắc Mỹ, là dược liệu có chuyên luận trong Dược điển châu Âu và EMA. Cần phân biệt với lạc tiên Việt Nam (P. foetida) và cây chanh dây (P. edulis).

Thông tin nhanh

Cây và dược liệu

P. incarnata là dây leo sống lâu năm, hoa lớn màu tím nhạt có tràng phụ dạng sợi rất đẹp, quả hình trứng ăn được. Dược liệu là phần trên mặt đất thu hái khi cây ra hoa.

Thành phần hóa học

• Flavonoid C-glycosid: isovitexin (thường chiếm nhiều nhất), vitexin, isoorientin, orientin, swertisin, schaftosid.
• Maltol, lượng rất nhỏ alkaloid harman.

Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa

Dược liệu khô được chiết bằng ethanol – nước, cô đặc và sấy; nguyên liệu tiêu chuẩn hóa theo flavonoid toàn phần tính theo vitexin (ví dụ khoảng 2,2–2,8% hoặc 3,5%), hoặc ghi tỷ lệ chiết.

Chỉ tiêu chất lượng nên xem

• Flavonoid toàn phần tính theo vitexin, isovitexin (HPLC hoặc phương pháp dược điển); xác định loài.
• Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.

Applications

• Thuốc dược liệu (EU có chuyên luận Passiflorae herba).
• Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, trà thảo mộc.
• Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

• Có thể gây buồn ngủ; không dùng cùng rượu, thuốc an thần; thận trọng khi lái xe.
• Không khuyến cáo cho trẻ dưới 12 tuổi, phụ nữ mang thai, cho con bú (theo chuyên luận EMA).

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

• EMA – Passiflorae herba (chuyên luận dược liệu EU) — https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/passiflorae-herba
• Wikipedia – Passiflora incarnata — https://en.wikipedia.org/wiki/Passiflora_incarnata

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.