Chiết xuất cỏ sáng mắt (Euphrasia officinalis): thành phần, chiết xuất và chất lượng
Chiết xuất cỏ sáng mắt (eyebright) là cao chiết từ cây Euphrasia, cây thảo nhỏ vùng đồng cỏ châu Âu, được dùng trong y học dân gian châu Âu từ thời Trung Cổ. Tên gọi xuất phát từ hình dạng hoa có đốm vàng như “con mắt”.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Cỏ sáng mắt, eyebright; Euphrasiae herba |
| Loài | Euphrasia officinalis L. (và Euphrasia rostkoviana Hayne), họ Cỏ chổi (Orobanchaceae) |
| Bộ phận dùng | Phần trên mặt đất |
| Nhóm hoạt chất chính | Iridoid glycosid (aucubin, catalpol), phenylethanoid glycosid (acteosid), flavonoid |
Cây và dược liệu
Euphrasia là cây thảo nhỏ một năm, bán ký sinh trên rễ cỏ, hoa nhỏ màu trắng có vân tím và đốm vàng. Chi này có nhiều loài rất khó phân biệt.
Thành phần hóa học
- Iridoid glycosid: aucubin, catalpol, euphrosid.
- Phenylethanoid glycosid (acteosid), flavonoid (quercetin, apigenin glycosid), tanin.
Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa
Phần trên mặt đất khô được chiết bằng ethanol – nước hoặc nước, cô đặc và sấy; nguyên liệu thường ghi tỷ lệ chiết (ví dụ 4:1).
Chỉ tiêu chất lượng nên xem
- Định danh loài; aucubin (HPLC).
- Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.
Applications
- Thực phẩm bảo vệ sức khỏe; mỹ phẩm vùng mắt (chiết xuất lỏng).
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Không tự chế thuốc nhỏ mắt từ dược liệu hoặc chiết xuất: dung dịch không vô khuẩn có nguy cơ nhiễm trùng mắt.
- Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em; người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.
Tình trạng pháp lý tại Việt Nam
Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia – Euphrasia — https://en.wikipedia.org/wiki/Euphrasia
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
