Ethyl Acetate (Ethyl acetat) – Dung môi, chất tạo hương – công thức cấu tạo

Ethyl acetat – dung môi và chất tạo hương trong bào chế

Ethyl acetat là ester của ethanol và acid acetic, chất lỏng dễ bay hơi mùi trái cây dễ chịu. Trong dược phẩm, ethyl acetat chủ yếu là dung môi (dung dịch, gel dùng ngoài, mực in ăn được trên viên nén, bào chế vi cầu); ngoài ra là chất tạo hương.

Thông tin nhanh

Tên khác Acetic acid ethyl ester, acetic ether, ethyl ethanoate, aethylis acetas, vinegar naphtha
Số CAS 141-78-6
Công thức – KLPT C4H8O2 – 88,1
Nhóm chức năng Chất tạo hương, dung môi

Ph.Eur. liệt kê các tạp chất: methyl acetat, ethanol, methanol.

Applications

  • Dung môi trong dung dịch và gel dùng ngoài; mực in ăn được trên viên nén.
  • Được nghiên cứu để tăng độ tan hoạt chất (clortalidon), điều khiển dạng thù hình tinh thể (piroxicam pivalat, acid mefenamic), bào chế vi cầu (phương pháp bốc hơi dung môi), và tăng thấm khi điện di qua da.
  • Thực phẩm: chất tạo hương, tinh dầu trái cây nhân tạo, dung môi chiết.

Mô tả và tính chất

  • Chất lỏng trong, không màu, dễ bay hơi; mùi trái cây thơm, hơi chua; vị dễ chịu khi pha loãng. Dễ cháy.
  • Nhiệt độ sôi 77 °C; điểm đông đặc −83,6 °C; điểm chớp cháy −4 °C đến 7 °C (tùy phương pháp).
  • Tỷ trọng 0,902 g/cm³ (20 °C); hằng số điện môi 6,11; log P 0,7.
  • Giới hạn nổ 2,2–11,5% thể tích trong không khí.
  • Tan 1/10 trong nước ở 25 °C (tan nhiều hơn khi lạnh); trộn lẫn với aceton, cloroform, diclomethan, ethanol, ether và phần lớn dung môi hữu cơ.
Hỗn hợp đẳng phí Nhiệt độ sôi
Ethyl acetat 93,9% – nước 6,1% 70,4 °C
Ethyl acetat 83,2% – nước 7,8% – ethanol 9,0% 70,3 °C
Ethyl acetat 69,4% – ethanol 30,6% 71,8 °C
Ethyl acetat 77% – isopropanol 23% 74,8 °C

Độ ổn định và bảo quản

Bảo quản trong bao bì kín khí, tránh ánh sáng, không quá 30 °C. Ethyl acetat bị ẩm phân hủy chậm và trở nên acid (hút tới 3,3% nước); đun nóng phân hủy thành ethanol và acid acetic. Hơi dễ cháy có thể lan xa đến nguồn lửa và gây cháy ngược. Thủy phân kiềm bị ức chế bởi PEG và hệ micelle hỗn hợp.

Tương kỵ

Phản ứng mạnh với chất oxy hóa mạnh, kiềm mạnh, acid mạnh, nitrat (nguy cơ cháy nổ); với acid clorosulfonic, lithi nhôm hydrid, 2-cloromethylfuran, kali tert-butoxid.

Sản xuất

Chưng cất chậm hỗn hợp ethanol và acid acetic có acid sulfuric đặc; hoặc từ ethylen với xúc tác nhôm alkoxid.

An toàn và thao tác

Với vai trò tá dược, ethyl acetat được xem là tương đối không độc, không kích ứng; có thể kích ứng niêm mạc, nồng độ cao gây ức chế thần kinh trung ương (kích ứng mắt, mũi, họng, gây mê, viêm da khi phơi nhiễm quá mức). Không được xem là chất gây ung thư hay độc tính sinh sản ở người. WHO ước tính ADI đến 25 mg/kg thể trọng. Dùng kính và găng tay; giới hạn phơi nhiễm tại Anh: 200 ppm dài hạn, 400 ppm ngắn hạn. Trong sản xuất thuốc, ethyl acetat là dung môi tồn dư cần kiểm soát.

Tình trạng pháp lý

  • Có trong FDA Inactive Ingredients Guide (viên nén uống, viên giải phóng kéo dài; dùng ngoài, qua da).
  • Có trong thuốc không dùng đường tiêm được cấp phép tại Anh; được chấp nhận trong thực phẩm ở nhiều nước; có trong danh mục tá dược được chấp nhận của Canada.
  • Có chuyên luận trong Ph.Eur. và USP-NF; có tiêu chuẩn trong Food Chemicals Codex.

Chất liên quan: ethyl lactat, aceton, ethanol.

Nguồn tham khảo

Nội dung được CPC1 biên soạn, tóm lược có chọn lọc từ chuyên luận Ethyl Acetate trong: Rowe R.C., Sheskey P.J., Owen S.C. (chủ biên). Handbook of Pharmaceutical Excipients, ấn bản 5. Pharmaceutical Press (London) & American Pharmacists Association (Washington DC), 2006. Bài viết không sao chép nguyên văn tài liệu gốc; các số liệu kỹ thuật được dẫn lại từ tài liệu này.

Ảnh minh họa: công thức cấu tạo do CPC1 vẽ lại từ dữ liệu cấu trúc hóa học công khai.

Lưu ý: thông tin mang tính tham khảo cho người làm chuyên môn bào chế, dựa trên ấn bản năm 2006. Tiêu chuẩn chất lượng và tình trạng pháp lý có thể đã thay đổi — luôn đối chiếu dược điển và quy định hiện hành trước khi sử dụng.

Share your love