Dipropylen glycol (DPG) – dung môi, chất giữ ẩm, hóa dẻo keo dán miếng dán

Dipropylen glycol (DPG) là chất lỏng không màu, gần như không mùi, sản phẩm phụ của quá trình sản xuất propylen glycol. Trong bào chế, DPG được dùng làm dung môi, chất giữ ẩm, chất hóa dẻo và thành phần keo dán của miếng dán niêm mạc má và miếng dán qua da giải phóng có kiểm soát.

Thông tin nhanh

Tên khác	DPG, oxydipropanol, oxybispropanol, 4-oxa-2,6-heptandiol
Số CAS	25265-71-8 (hỗn hợp đồng phân thương mại); 110-98-5 (1,1′-oxybis(2-propanol) – đồng phân chính); 108-61-2; 106-62-7
Công thức – KLPT	C₆H₁₄O₃ – 134,2
Nhóm chức năng	Chất giữ ẩm, chất hóa dẻo, dung môi, thành phần hệ trị liệu qua da
Dược điển	Không có chuyên luận dược điển; có tiêu chuẩn trong JPE

Đồng phân

DPG có ba đồng phân cấu tạo: (a) 1,1′-oxybis(2-propanol) – đồng phân chiếm ưu thế; (b) 2,2′-oxybis(1-propanol); (c) 2-(2-hydroxypropoxy)propanol. Sản phẩm thương mại (d, oxybispropanol) là hỗn hợp đồng phân tùy quy trình sản xuất.

Applications

Thành phần của lớp keo dán trong miếng dán niêm mạc má và miếng dán qua da giải phóng có kiểm soát.
Mỹ phẩm: sản phẩm làm sạch da, lăn khử mùi, son môi, nước hoa.
Công nghiệp: dầu cắt gọt, xà phòng công nghiệp, thuốc trừ sâu; phụ gia nhiên liệu (bôi trơn, chống đông); dung môi mực in, sơn, lớp phủ.

Mô tả và tính chất

Số liệu cho đồng phân chính (a) và hỗn hợp đồng phân (d):

Chất lỏng không màu, gần như không mùi.
Điểm sôi 228–233 °C; điểm đông đặc khoảng −39 °C; điểm chớp cháy 121–124 °C (cốc kín).
Tỷ trọng 1,023 g/cm³ (20 °C); chiết suất 1,438–1,442; sức căng bề mặt 35 mN/m; log P (octanol/nước) khoảng −1,1 tới −1,5.
Độ nhớt 75,0 mPa·s ở 25 °C; 10,9 mPa·s ở 60 °C.
Trộn lẫn với nước, dầu và hydrocarbon.
JPE: tỷ trọng 1,021–1,027; khoảng cất 220–240 °C (≥ 95,0% thể tích).

Độ ổn định và bảo quản

Bảo quản trong bao bì kín, tránh tia UV, dưới 40 °C.

Tương kỵ

Tương kỵ với chất oxy hóa mạnh.

Sản xuất

Là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất propylen glycol.

An toàn và thao tác

Không độc cấp qua đường uống, qua da hay hô hấp. Uống liều cao có thể gây ức chế thần kinh trung ương (mệt, chóng mặt, giảm tập trung); đã ghi nhận ca suy thận cấp, bệnh thần kinh và bệnh cơ ở người uống dung dịch tạo khói có DPG.
Hơi kích ứng da, mắt; khả năng gây dị ứng da thấp. Không gây độc tính di truyền; nghiên cứu trên chuột cho thấy khả năng gây ung thư hạn chế.
LD₅₀ (đường uống): chuột cống 14,85 g/kg; chuột lang 17,6 g/kg. Tĩnh mạch: chó 11,5 g/kg; chuột cống 5,8 g/kg. Phúc mạc: chuột nhắt 4,5 g/kg; chuột cống 10,0 g/kg. LC₅₀ (chuột cống, hít): 6,0 g/m³.
Mặc đồ bảo hộ phù hợp; nên đeo kính bảo hộ.

Tình trạng pháp lý

GRAS. Hỗn hợp đồng phân (d) có trong FDA Inactive Ingredients Database (miếng dán niêm mạc má; màng và miếng dán qua da) và Canadian Natural Health Products Ingredients Database (dung môi); có trong thuốc không dùng đường tiêm lưu hành tại Anh.
Chưa được phép làm phụ gia thực phẩm trực tiếp; tại Mỹ được dùng trong vật liệu tiếp xúc thực phẩm (keo dán, giấy); tại EU được phép trong vật liệu nhựa tiếp xúc thực phẩm.

Chất liên quan

Polyethylen glycol, propylen glycol.

Ghi chú: số EINECS (a) 203-821-4, (b) 203-599-9, (c) 203-416-2, (d) 246-770-3; PubChem CID (a) 8087, (d) 32857.

Nguồn tham khảo

Nội dung được CPC1 biên soạn, tóm lược có chọn lọc từ chuyên luận Dipropylene Glycol trong: Sheskey P.J., Cook W.G., Cable C.G. (chủ biên). Handbook of Pharmaceutical Excipients, ấn bản 8. Pharmaceutical Press (London) & American Pharmacists Association (Washington DC), 2017. Bài viết không sao chép nguyên văn tài liệu gốc; các số liệu kỹ thuật được dẫn lại từ tài liệu này.

Ảnh minh họa: công thức cấu tạo do CPC1 vẽ lại từ dữ liệu cấu trúc hóa học công khai.

Lưu ý: thông tin mang tính tham khảo cho người làm chuyên môn bào chế, dựa trên ấn bản năm 2017. Tiêu chuẩn chất lượng và tình trạng pháp lý có thể đã thay đổi — luôn đối chiếu dược điển và quy định hiện hành trước khi sử dụng.