Xương rồng tai thỏ đỏ (Opuntia cochenillifera): đặc điểm, thành phần và ứng dụng trong mỹ phẩm

Xương rồng Opuntia cochenillifera là loài xương rồng thân dẹt có hoa đỏ, xưa được trồng để nuôi rệp son (cochineal) lấy phẩm đỏ carmine — nguồn gốc tên loài. Trong mỹ phẩm, loài này có mặt dưới ba tên INCI: Opuntia Coccinellifera Flower Extract, Fruit Extract và Nopalea Cochenillifera Extract.

Thông tin nhanh

Đặc điểm của cây

Opuntia cochenillifera là cây xương rồng dạng bụi hoặc cây nhỏ cao 2–4 m. Thân gồm các đốt dẹt hình bầu dục thuôn (vợt, “tai thỏ”), màu xanh bóng, gần như không gai. Hoa nhỏ hình ống, cánh đỏ tươi, nhị hồng thò ra ngoài — khác với hoa mở rộng của các Opuntia khác. Quả mọng đỏ. Loài có nguồn gốc Mexico, được trồng khắp vùng nhiệt đới làm thức ăn gia súc và nuôi rệp son Dactylopius coccus. Ở Hàn Quốc, tên “baeknyuncho” (Jeju) dùng cho các loài Opuntia trồng trên đảo Jeju.

Thành phần hóa học

• Chất nhầy: polysaccharid phân nhánh (arabinose, galactose, rhamnose, acid galacturonic) nhiều ở thân.
• Flavonoid: isorhamnetin, quercetin, kaempferol glycosid.
• Betalain: betanin, indicaxanthin ở quả và hoa (tạo màu đỏ – vàng).
• Acid hữu cơ (malic, citric), khoáng chất (calci, magnesi, kali).

Dạng nguyên liệu trong mỹ phẩm

• Opuntia Coccinellifera Flower Extract: chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang. Chức năng theo CosIng: dưỡng da.
• Opuntia Coccinellifera Fruit Extract: chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang. Chức năng theo CosIng: dưỡng da.
• Nopalea Cochenillifera Extract: chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang. Chức năng theo CosIng: dưỡng da.

Applications in Cosmetics

• Dùng trong kem dưỡng, toner, gel, mặt nạ với vai trò dưỡng da theo CosIng.
• Chất nhầy xương rồng tạo cảm giác ẩm mướt; thường gặp trong mỹ phẩm Jeju (Hàn Quốc).

Tình trạng pháp lý

Theo cơ sở dữ liệu CosIng của Ủy ban châu Âu, các tên INCI nêu trên không thuộc phụ lục chất cấm (Annex II) hay chất bị hạn chế (Annex III) của Quy định (EC) 1223/2009 tại thời điểm viết bài. Các phụ lục của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN (ACD) được xây dựng và cập nhật theo danh mục của EU, doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu phụ lục ACD hiện hành.

Tại Việt Nam, mỹ phẩm được quản lý theo Thông tư 06/2011/TT-BYT và các văn bản sửa đổi, bổ sung: sản phẩm phải được công bố trước khi lưu hành, tổ chức đưa sản phẩm ra thị trường chịu trách nhiệm về an toàn và lưu hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF). Tính năng ghi trên nhãn và trong quảng cáo phải theo Hướng dẫn công bố tính năng sản phẩm mỹ phẩm của ASEAN — mỹ phẩm không được công bố công dụng như thuốc.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia – Opuntia cochenillifera — https://en.wikipedia.org/wiki/Opuntia_cochenillifera
• Wikipedia – Cochineal — https://en.wikipedia.org/wiki/Cochineal
• European Commission – CosIng: Opuntia Coccinellifera Flower Extract — https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/cosing/
• European Commission – CosIng: Opuntia Coccinellifera Fruit Extract — https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/cosing/
• European Commission – CosIng: Nopalea Cochenillifera Extract — https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/cosing/
• GBIF Backbone Taxonomy – Opuntia cochenillifera (L.) Mill. — https://www.gbif.org/species/5384050
• Ảnh: Amante Darmanin from Malta, Wikimedia Commons, CC BY 2.0 — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nopalea_cochenillifera_(5757325373).jpg
• ASEAN Cosmetic Directive – Annexes và ASEAN Guidelines for Cosmetic Claims — https://aseancosmetics.org/
• Bộ Y tế (2011). Thông tư 06/2011/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.