Hoa mào gà (Celosia argentea): đặc điểm, thành phần và ứng dụng trong mỹ phẩm
Hoa mào gà (Celosia argentea var. cristata, tên INCI Celosia cristata) là cây hoa quen thuộc trong vườn nhà Việt, có cụm hoa gợn sóng như mào con gà trống. Chiết xuất hoa có tên INCI Celosia Cristata Flower Extract.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Mào gà, kê quan hoa, cockscomb |
| Tên khoa học | Celosia argentea var. cristata (L.) Kuntze |
| Tên đồng nghĩa | Celosia cristata L. (tên dùng trong INCI) |
| Họ | Dền (Amaranthaceae) |
| Bộ phận dùng | Hoa (cụm hoa) |
| Tên INCI | Celosia Cristata Flower Extract |
| Chức năng (CosIng) | bảo vệ da |
| Nhóm hoạt chất chính | Betalain (betacyanin đỏ – tím, betaxanthin vàng), flavonoid, saponin triterpen, acid phenolic |
Đặc điểm của cây
Mào gà là cây thảo một năm cao 30–90 cm, thân mập, có khía dọc, thường màu đỏ. Lá đơn mọc so le, hình trứng – mác. Cụm hoa ở ngọn bị dị dạng (hiện tượng dẹt hóa) thành một khối dẹt, gợn sóng như mào gà, màu đỏ thẫm, hồng, vàng hoặc cam, gồm vô số hoa nhỏ khô xác. Hạt nhỏ, đen bóng. Mào gà là dạng trồng của loài Celosia argentea (mào gà trắng, thanh tương), có nguồn gốc vùng nhiệt đới; ở Việt Nam trồng làm cảnh và cúng lễ ngày Tết.
Thành phần hóa học
- Betalain: betacyanin (amaranthin, celosianin) tạo màu đỏ tím và betaxanthin tạo màu vàng — sắc tố đặc trưng của bộ Cẩm chướng, khác với anthocyanin.
- Flavonoid và acid phenolic.
- Saponin triterpen (celosin), sterol.
Dạng nguyên liệu trong mỹ phẩm
- Celosia Cristata Flower Extract: chiết xuất bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang. Chức năng theo CosIng: bảo vệ da.
Applications in Cosmetics
- Dùng trong kem dưỡng, toner với vai trò bảo vệ da theo CosIng.
- Được chọn cho sản phẩm có màu đỏ – hồng tự nhiên và dòng sản phẩm theo chủ đề hoa.
Tình trạng pháp lý
Theo cơ sở dữ liệu CosIng của Ủy ban châu Âu, các tên INCI nêu trên không thuộc phụ lục chất cấm (Annex II) hay chất bị hạn chế (Annex III) của Quy định (EC) 1223/2009 tại thời điểm viết bài. Các phụ lục của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN (ACD) được xây dựng và cập nhật theo danh mục của EU, doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu phụ lục ACD hiện hành.
Tại Việt Nam, mỹ phẩm được quản lý theo Thông tư 06/2011/TT-BYT và các văn bản sửa đổi, bổ sung: sản phẩm phải được công bố trước khi lưu hành, tổ chức đưa sản phẩm ra thị trường chịu trách nhiệm về an toàn và lưu hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF). Tính năng ghi trên nhãn và trong quảng cáo phải theo Hướng dẫn công bố tính năng sản phẩm mỹ phẩm của ASEAN — mỹ phẩm không được công bố công dụng như thuốc.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia – Celosia argentea var. cristata — https://en.wikipedia.org/wiki/Celosia_argentea_var._cristata
- Wikipedia – Betalain — https://en.wikipedia.org/wiki/Betalain
- European Commission – CosIng: Celosia Cristata Flower Extract — https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/cosing/
- GBIF Backbone Taxonomy – Celosia argentea var. cristata (L.) Kuntze — https://www.gbif.org/species/6429520
- Ảnh: Ts. Yesui, Wikimedia Commons, CC0 — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Celosia_argentea_flower_mongolia.jpg
- ASEAN Cosmetic Directive – Annexes và ASEAN Guidelines for Cosmetic Claims — https://aseancosmetics.org/
- Bộ Y tế (2011). Thông tư 06/2011/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
