D-Mannose – chất tạo ngọt, chất chống oxy hóa
D-Mannose là monosaccharid 6 carbon, đồng phân C2 của glucose, dạng bột kết tinh không màu hoặc trắng, vị ngọt kèm hậu vị đắng. Trong bào chế, D-mannose là chất tạo ngọt cho thuốc uống; loại dập thẳng được dùng làm chất chống oxy hóa trong sản phẩm dinh dưỡng.
Thông tin nhanh
| Tên khác | D-Mannopyranose, carubinose, seminose |
| Số CAS | 3458-28-4 |
| Công thức – KLPT | C6H12O6 – 180,16 |
| Nhóm chức năng | Chất chống oxy hóa, chất tạo ngọt |
| Dược điển | Không có chuyên luận; có trong BP dưới dạng thuốc thử |
Applications
- Chất tạo ngọt trong thuốc uống.
- Loại dập thẳng (ví dụ MannoTab) dùng làm chất chống oxy hóa trong sản phẩm dinh dưỡng.
- Nghiên cứu: chất biến đổi bề mặt tiểu phân nano và liposome để hướng đích đại thực bào, tăng hiệu quả đường uống và phế nang; chống kết tụ trong hỗn dịch đông khô.
Mô tả và tính chất
- Bột kết tinh không màu hoặc trắng, ngọt với hậu vị đắng – sự khác biệt vị giác được cho là do dạng α và β có vị khác nhau.
- Tỷ trọng 1,54 g/cm³; pKa 11,98; nóng chảy 132–140 °C (phân hủy), dạng α 133 °C.
- Năng suất quay cực +13,7° tới +14,2° (dung dịch 20% trong nước có khoảng 0,05% NH3).
| Dung môi | Độ tan ở 20 °C |
|---|---|
| Nước | 1 trong 0,4 |
| Pyridin | 1 trong 3,5 |
| Methanol | 1 trong 120 |
| Ethanol | 1 trong 250 |
Độ ổn định và bảo quản
Bền ở trạng thái khô và trong dung dịch nước; nấm men có thể lên men được. Bảo quản trong bao bì kín, nơi khô mát.
Tương kỵ
Tài liệu gốc không ghi nhận tương kỵ cụ thể.
Sản xuất
Từ glucose qua chuyển hóa Lobry de Bruyn – van Ekenstein; hoặc oxy hóa mannitol; hoặc tách từ dịch thủy phân gỗ, sinh khối bằng sắc ký trong môi trường nước.
An toàn và thao tác
- Dùng trong chế phẩm uống. Phần lớn D-mannose uống vào được thải nguyên dạng qua nước tiểu trong 30–60 phút, không làm tăng đáng kể đường huyết.
- Thao tác theo lưu ý thông thường.
Tình trạng pháp lý
- Có trong FDA Inactive Ingredients Database (viên nén uống) và Canadian Natural Health Products Ingredients Database.
Chất liên quan
Dextrose, mannitol.
Ghi chú: số EINECS 222-392-4; PubChem CID 18950.
Nguồn tham khảo
Nội dung được CPC1 biên soạn, tóm lược có chọn lọc từ chuyên luận D-Mannose trong: Sheskey P.J., Cook W.G., Cable C.G. (chủ biên). Handbook of Pharmaceutical Excipients, ấn bản 8. Pharmaceutical Press (London) & American Pharmacists Association (Washington DC), 2017. Bài viết không sao chép nguyên văn tài liệu gốc; các số liệu kỹ thuật được dẫn lại từ tài liệu này.
Ảnh minh họa: công thức cấu tạo do CPC1 vẽ lại từ dữ liệu cấu trúc hóa học công khai.
Lưu ý: thông tin mang tính tham khảo cho người làm chuyên môn bào chế, dựa trên ấn bản năm 2017. Tiêu chuẩn chất lượng và tình trạng pháp lý có thể đã thay đổi — luôn đối chiếu dược điển và quy định hiện hành trước khi sử dụng.
