Cây rau sam (Portulaca oleracea)

Rau sam (Portulaca oleracea): đặc điểm, thành phần và ứng dụng trong mỹ phẩm

Rau sam (Portulaca oleracea) là cây thảo mọng nước mọc hoang khắp các vùng nhiệt đới và ôn đới, vừa là loại rau ăn quen thuộc vừa là nguồn nguyên liệu chiết xuất dùng trong mỹ phẩm với tên INCI Portulaca Oleracea Extract.

Cây rau sam (Portulaca oleracea)
Rau sam (Portulaca oleracea). Ảnh: Michele Jones, iNaturalist, giấy phép CC BY 4.0.

Thông tin nhanh

Tên gọi Rau sam, mã xỉ hiện, purslane
Tên khoa học Portulaca oleracea L.
Họ Rau sam (Portulacaceae)
Bộ phận dùng Toàn cây trên mặt đất
Tên INCI Portulaca Oleracea Extract
Chức năng (CosIng) dưỡng da
Nhóm hoạt chất chính Acid béo omega-3 (acid α-linolenic), alcaloid oleracein, flavonoid, sắc tố betalain, polysaccharid

Đặc điểm của cây

Rau sam là cây thảo một năm, thân mọng nước, bò lan sát đất, màu xanh hoặc đỏ tía. Lá dày, nhẵn, hình trứng ngược, mọc gần như đối hoặc so le. Hoa nhỏ màu vàng, chỉ nở vào buổi sáng nắng. Quả là quả hộp, khi chín nứt ngang như mở nắp, chứa nhiều hạt nhỏ màu đen bóng. Cây chịu hạn tốt, mọc ở ruộng vườn, bãi đất trống, kẽ gạch; ở nhiều nước được trồng làm rau ăn sống hoặc nấu canh.

Thành phần hóa học

  • Acid béo omega-3: rau sam được xem là một trong những loại rau lá giàu acid α-linolenic nhất.
  • Alcaloid oleracein: nhóm amid của cyclo-dopa gần như đặc trưng cho loài này.
  • Flavonoid (kaempferol, apigenin, luteolin, quercetin) và acid phenolic.
  • Betalain: sắc tố betacyanin (đỏ) và betaxanthin (vàng) ở thân và hoa.
  • Polysaccharid tan trong nước, tạo cảm giác nhầy của dịch chiết.
  • Vitamin (A, C, E), khoáng chất (kali, magnesi) và acid oxalic với hàm lượng tương đối cao.

Dạng nguyên liệu trong mỹ phẩm

  • Portulaca Oleracea Extract: cao chiết bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang. Chức năng theo CosIng: dưỡng da.

Ứng dụng trong mỹ phẩm

  • Được dùng trong kem dưỡng, toner, serum, mặt nạ giấy với vai trò dưỡng da theo CosIng.
  • Thường có mặt trong các dòng sản phẩm dành cho da nhạy cảm, sản phẩm sau khi ra nắng, sản phẩm chăm sóc da em bé.
  • Dịch chiết có màu và mùi thực vật nhẹ, dễ phối hợp trong công thức gốc nước.
  • Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

  • Rau sam là rau ăn phổ biến; tuy vậy như mọi chiết xuất thực vật, nguyên liệu vẫn có thể gây dị ứng ở người mẫn cảm.
  • Chất lượng nguyên liệu phụ thuộc nguồn dược liệu: cần kiểm soát kim loại nặng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và nhiễm vi sinh.
  • Dung môi mang và chất bảo quản của nguyên liệu (glycol, 1,2-hexanediol…) phải được tính vào công thức và nhãn thành phần.

Tình trạng pháp lý

Theo cơ sở dữ liệu CosIng của Ủy ban châu Âu, các tên INCI nêu trên không thuộc phụ lục chất cấm (Annex II) hay chất bị hạn chế (Annex III) của Quy định (EC) 1223/2009 tại thời điểm viết bài. Các phụ lục của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN (ACD) được xây dựng và cập nhật theo danh mục của EU, doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu phụ lục ACD hiện hành.

Tại Việt Nam, mỹ phẩm được quản lý theo Thông tư 06/2011/TT-BYT và các văn bản sửa đổi, bổ sung: sản phẩm phải được công bố trước khi lưu hành, tổ chức đưa sản phẩm ra thị trường chịu trách nhiệm về an toàn và lưu hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF). Tính năng ghi trên nhãn và trong quảng cáo phải theo Hướng dẫn công bố tính năng sản phẩm mỹ phẩm của ASEAN — mỹ phẩm không được công bố công dụng như thuốc.

Nguồn tham khảo

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.

Share your love

Bài viết liên quan