Chiết xuất maca (Lepidium meyenii): thành phần, chiết xuất và chất lượng

Chiết xuất maca là cao chiết hoặc bột từ củ cây maca (Lepidium meyenii), cây họ Cải trồng ở cao nguyên Andes của Peru, độ cao trên 4.000 m. Maca là thực phẩm truyền thống của người Andes. Nhóm chất đặc trưng là macamid.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Maca, sâm Peru, Peruvian ginseng
Loài	Lepidium meyenii Walp., họ Cải (Brassicaceae)
Bộ phận dùng	Củ (thân củ – hypocotyl)
Nhóm hoạt chất chính	Macamid (N-benzylamid của acid béo), macaen, glucosinolat (glucotropaeolin), alkaloid imidazol

Cây và dược liệu

Maca là cây thảo hai năm, lá xẻ mọc sát đất, phần ăn được là củ tròn (thân củ phình) có nhiều màu: vàng, đỏ, đen. Sau thu hoạch, củ được phơi khô tự nhiên ngoài trời nhiều tuần. Tên “sâm Peru” là tên thương mại, maca không liên quan đến nhân sâm.

Thành phần hóa học

Macamid (N-benzylamid của acid béo không no) và macaen: đặc trưng của maca, hình thành chủ yếu trong quá trình phơi khô.
Glucosinolat (glucotropaeolin), tinh bột, protein, chất xơ.

Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa

Có ba dạng: bột maca (củ khô nghiền); maca hồ hóa (gelatinized – đun, ép đùn để loại tinh bột, dễ tiêu hóa, cô đặc hơn); cao chiết tỷ lệ (ví dụ 4:1, 10:1) hoặc tiêu chuẩn hóa theo macamid. Màu củ (vàng, đỏ, đen) ảnh hưởng thành phần.

Chỉ tiêu chất lượng nên xem

Macamid, macaen (HPLC); màu củ, nguồn gốc (Peru).
Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.

Ứng dụng

Thực phẩm (bột pha, sinh tố, bánh), thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

Maca có glucosinolat như các cây họ Cải khác; người có bệnh tuyến giáp nên thận trọng khi dùng lượng lớn.
Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em; người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Khi dùng làm thành phần của thực phẩm hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm tuân theo Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hiện hành của Bộ Y tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Lepidium meyenii — https://en.wikipedia.org/wiki/Lepidium_meyenii

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.