Chiết xuất rau má (Centella asiatica): thành phần, chiết xuất và chất lượng
Chiết xuất rau má là cao chiết từ cây rau má (Centella asiatica), loại rau quen thuộc ở Việt Nam và Đông Nam Á. Rau má là một trong những chiết xuất thực vật quan trọng nhất trong mỹ phẩm, với tên INCI Centella Asiatica Extract và các hoạt chất tinh chế riêng.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Rau má, tích tuyết thảo, gotu kola, Centella; Centellae asiaticae herba |
| Loài | Centella asiatica (L.) Urb., họ Hoa tán (Apiaceae) |
| Bộ phận dùng | Toàn cây trên mặt đất |
| Chuyên luận | Dược điển Việt Nam V: Rau má |
| Nhóm hoạt chất chính | Triterpen pentacyclic: asiaticosid, madecassosid (dạng glycosid), acid asiatic, acid madecassic (dạng aglycon) |
Cây và dược liệu
Rau má là cây thảo bò lan, thân mảnh, rễ mọc ở các mấu, lá hình thận có mép khía tròn. Cây ưa nơi ẩm, mọc hoang và được trồng khắp vùng nhiệt đới.
Thành phần hóa học
- Triterpen (nhóm hoạt chất đánh dấu): asiaticosid, madecassosid và hai aglycon tương ứng là acid asiatic, acid madecassic.
- Flavonoid, polyacetylen, tinh dầu, acid phenolic.
Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa
Tùy mục đích, có nhiều cấp nguyên liệu: cao chiết toàn phần (bột hoặc lỏng trong glycol, dùng cho thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm); chiết xuất tiêu chuẩn hóa theo tổng triterpen; và các hoạt chất tinh chế như asiaticosid, madecassosid tinh khiết hoặc hỗn hợp tổng triterpen (thường ký hiệu TECA, TTFCA) dùng trong dược phẩm và mỹ phẩm cao cấp.
Chỉ tiêu chất lượng nên xem
- Asiaticosid, madecassosid, acid asiatic, acid madecassic (HPLC).
- Kim loại nặng (rau má dễ tích lũy từ đất, nước), vi sinh, thuốc bảo vệ thực vật.
Ứng dụng
- Mỹ phẩm: sản phẩm làm dịu, phục hồi da, cho da nhạy cảm.
- Thực phẩm, đồ uống (nước rau má, bột rau má), thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
- Thuốc dùng ngoài và thuốc dược liệu ở một số nước.
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Rau má mọc ở nơi ô nhiễm có thể tích lũy kim loại nặng; nguồn trồng và kiểm nghiệm là quan trọng.
Tình trạng pháp lý tại Việt Nam
Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế (2017). Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Rau má
- Wikipedia – Centella asiatica — https://en.wikipedia.org/wiki/Centella_asiatica
- COSMILE Europe – Centella Asiatica Extract — https://cosmileeurope.eu/
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
