Chiết xuất cỏ mần trầu (Eleusine indica): thành phần, chiết xuất và chất lượng

Chiết xuất cỏ mần trầu là cao chiết từ cây cỏ mần trầu (Eleusine indica), loài cỏ dại cực kỳ phổ biến ở vùng nhiệt đới, được dùng trong y học dân gian Việt Nam và một số nước Đông Nam Á.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Cỏ mần trầu, cỏ vườn trầu, cỏ chỉ tía, ngưu cân thảo
Loài	Eleusine indica (L.) Gaertn., họ Lúa (Poaceae)
Bộ phận dùng	Toàn cây
Nhóm hoạt chất chính	Flavonoid C-glycosid (vitexin, isovitexin, schaftosid), acid phenolic, sterol

Cây và dược liệu

Cỏ mần trầu là cây cỏ một năm, mọc thành bụi, thân dẹt dai, cụm hoa gồm 2–7 bông xòe ra như nan quạt ở đỉnh. Cây mọc khắp nơi ở ven đường, bãi hoang, ruộng vườn.

Thành phần hóa học

Flavonoid C-glycosid: vitexin, isovitexin, schaftosid (nhóm được nghiên cứu nhiều).
Acid phenolic, sterol, triterpen.

Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa

Toàn cây khô được chiết bằng nước hoặc ethanol – nước, cô đặc và sấy; nguyên liệu thường ghi tỷ lệ chiết. Dữ liệu tiêu chuẩn hóa cho loài này còn hạn chế.

Chỉ tiêu chất lượng nên xem

Flavonoid toàn phần hoặc vitexin (HPLC); xác định loài.
Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.

Ứng dụng

Thuốc dân gian, thực phẩm bảo vệ sức khỏe (thường trong bài phối hợp) tại Việt Nam.
Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

Cây mọc ven đường, bãi hoang dễ nhiễm kim loại nặng, thuốc diệt cỏ; nên dùng nguyên liệu từ vùng thu hái kiểm soát.
Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em; người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Wikipedia – Eleusine indica — https://en.wikipedia.org/wiki/Eleusine_indica

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.