Chiết xuất cà gai leo (Solanum procumbens): thành phần, chiết xuất và chất lượng

Chiết xuất cà gai leo là cao chiết từ thân, rễ, lá cây cà gai leo (Solanum procumbens), cây thuốc dân gian của Việt Nam, đã có chuyên luận trong Dược điển Việt Nam.

Thông tin nhanh

Tên gọi	Cà gai leo, cà quýnh, cà vạnh, cà cườm
Loài	Solanum procumbens Lour. (Solanum hainanense Hance), họ Cà (Solanaceae)
Bộ phận dùng	Thân, rễ, lá
Chuyên luận	Dược điển Việt Nam V: Cà gai leo
Nhóm hoạt chất chính	Glycoalkaloid steroid (solasodin và glycosid), flavonoid, saponin

Cây và dược liệu

Cà gai leo là cây nhỏ mọc leo hoặc bò, thân và lá có nhiều gai cong, hoa tím nhạt, quả tròn khi chín màu đỏ. Cây mọc hoang ở ven đường, bãi hoang vùng đồng bằng và trung du, hiện được trồng thành vùng nguyên liệu.

Thành phần hóa học

Glycoalkaloid steroid: glycosid của solasodin (chất đánh dấu thường dùng), đặc trưng cho nhiều loài họ Cà.
Flavonoid, saponin, acid phenolic.

Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa

Dược liệu khô được chiết bằng nước hoặc ethanol – nước, cô đặc thành cao đặc hoặc cao khô. Nguyên liệu thường ghi tỷ lệ chiết và/hoặc hàm lượng glycoalkaloid, solasodin.

Chỉ tiêu chất lượng nên xem

Glycoalkaloid, solasodin (HPLC, sắc ký lớp mỏng).
Kim loại nặng, vi sinh, thuốc bảo vệ thực vật.

Ứng dụng

Thuốc dược liệu, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, trà thảo mộc tại Việt Nam.
Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.

An toàn và lưu ý

Glycoalkaloid họ Cà có độc tính ở liều cao; cần kiểm soát hàm lượng trong sản phẩm.
Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú.

Tình trạng pháp lý tại Việt Nam

Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế (2017). Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Cà gai leo
Wikipedia – Solasodine — https://en.wikipedia.org/wiki/Solasodine
Wikipedia – Solanum (chi Cà) — https://en.wikipedia.org/wiki/Solanum

Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.