Chiết xuất sài đất (Wedelia chinensis): thành phần, chiết xuất và chất lượng
Chiết xuất sài đất là cao chiết từ cây sài đất (Wedelia chinensis, tên mới Sphagneticola calendulacea), cây thuốc dân gian phổ biến ở Việt Nam, thường được giã tươi hoặc nấu nước tắm cho trẻ nhỏ.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Sài đất, húng trám, ngổ núi, cúc nháp |
| Loài | Sphagneticola calendulacea (L.) Pruski (Wedelia chinensis (Osbeck) Merr.), họ Cúc (Asteraceae) |
| Bộ phận dùng | Toàn cây trên mặt đất |
| Chuyên luận | Dược điển Việt Nam V: Sài đất |
| Nhóm hoạt chất chính | Coumestan (wedelolacton), flavonoid, saponin triterpen, diterpen (kauren) |
Cây và dược liệu
Sài đất là cây thảo bò lan, thân có lông, lá mọc đối ráp tay, hoa hình đầu màu vàng. Cây mọc ở nơi ẩm ven đường, bờ ruộng và được trồng làm thuốc. Cần phân biệt với cúc xuyến chi (Sphagneticola trilobata), loài cùng chi có lá ba thùy, phổ biến làm cây cảnh.
Thành phần hóa học
- Wedelolacton (coumestan, cũng có trong cỏ nhọ nồi).
- Flavonoid, saponin triterpen, diterpen kauren, tinh dầu.
Chiết xuất và tiêu chuẩn hóa
Dược liệu (tươi hoặc khô) được chiết bằng nước hoặc ethanol – nước, cô đặc thành cao; nguyên liệu thường ghi tỷ lệ chiết hoặc hàm lượng wedelolacton.
Chỉ tiêu chất lượng nên xem
- Wedelolacton (HPLC); định tính theo Dược điển Việt Nam; xác định loài.
- Kim loại nặng, vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; độc tố vi nấm với dược liệu dễ mốc.
Applications
- Thuốc dược liệu, sản phẩm tắm, mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe tại Việt Nam.
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Người dị ứng cây họ Cúc có thể dị ứng.
- Chưa có đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em; người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.
Tình trạng pháp lý tại Việt Nam
Chiết xuất dược liệu được dùng cả trong thuốc dược liệu và trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe; sản phẩm thuộc loại nào thì theo quy định của loại đó (Luật Dược hoặc Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế trước khi xây dựng công thức.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế (2017). Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Sài đất
- Wikipedia – Sphagneticola calendulacea — https://en.wikipedia.org/wiki/Sphagneticola_calendulacea
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
