Bách xù (Juniperus communis): đặc điểm, thành phần và ứng dụng trong mỹ phẩm
Bách xù (Juniperus communis) là cây lá kim bụi phân bố rộng nhất thế giới trong các loài cây gỗ, “quả” tím xanh là gia vị tạo hương đặc trưng cho rượu gin. Chiết xuất quả có tên INCI Juniperus Communis Fruit Extract.
Thông tin nhanh
| Tên gọi | Bách xù, cối, juniper, quả juniper |
| Tên khoa học | Juniperus communis L. |
| Họ | Hoàng đàn (Cupressaceae) |
| Bộ phận dùng | Quả (nón thịt) |
| Tên INCI | Juniperus Communis Fruit Extract |
| Chức năng (CosIng) | dưỡng da, tạo hương |
| Nhóm hoạt chất chính | Tinh dầu (α-pinen, myrcen, sabinen, limonen, terpinen-4-ol), flavonoid, catechin, đường, nhựa |
Đặc điểm của cây
Juniperus communis là cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ thường xanh, cao 1–10 m, dáng rất đa dạng. Lá hình kim nhọn, cứng, mọc vòng ba, mặt trên có dải trắng. Cây đơn tính khác gốc. “Quả” thực chất là nón cái thịt hóa, hình cầu đường kính 6–10 mm, mất 2–3 năm để chín, chuyển từ xanh sang tím đen phủ phấn xanh lam. Loài phân bố khắp ôn đới Bắc bán cầu, từ châu Âu, Bắc Á đến Bắc Mỹ.
Thành phần hóa học
- Tinh dầu: α-pinen chiếm ưu thế, myrcen, sabinen, limonen, terpinen-4-ol, β-farnesen.
- Flavonoid, catechin, tanin, đường (glucose, fructose), nhựa.
Dạng nguyên liệu trong mỹ phẩm
- Juniperus Communis Fruit Extract: cao chiết bằng dung môi (thường là nước, glycol hoặc ethanol), sau đó pha loãng trong dung môi mang. Chức năng theo CosIng: dưỡng da, tạo hương.
Applications in Cosmetics
- Dùng trong toner, sữa tắm, dầu gội, sản phẩm cho da dầu với vai trò dưỡng da và tạo hương (theo CosIng).
- Mùi gỗ – nhựa thông tươi mát, thường gặp trong mỹ phẩm nam.
- Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết.
An toàn và lưu ý
- Terpen oxy hóa (limonen, pinen) có thể gây dị ứng; limonen phải ghi nhãn khi vượt ngưỡng theo quy định EU.
- Tinh dầu nồng độ cao có thể kích ứng da; kiểm soát kim loại nặng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh.
Tình trạng pháp lý
Theo cơ sở dữ liệu CosIng của Ủy ban châu Âu, các tên INCI nêu trên không thuộc phụ lục chất cấm (Annex II) hay chất bị hạn chế (Annex III) của Quy định (EC) 1223/2009 tại thời điểm viết bài. Các phụ lục của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN (ACD) được xây dựng và cập nhật theo danh mục của EU, doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu phụ lục ACD hiện hành.
Tại Việt Nam, mỹ phẩm được quản lý theo Thông tư 06/2011/TT-BYT và các văn bản sửa đổi, bổ sung: sản phẩm phải được công bố trước khi lưu hành, tổ chức đưa sản phẩm ra thị trường chịu trách nhiệm về an toàn và lưu hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF). Tính năng ghi trên nhãn và trong quảng cáo phải theo Hướng dẫn công bố tính năng sản phẩm mỹ phẩm của ASEAN — mỹ phẩm không được công bố công dụng như thuốc.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia – Juniperus communis — https://en.wikipedia.org/wiki/Juniperus_communis
- European Commission – CosIng: Juniperus Communis Fruit Extract — https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/cosing/
- GBIF Backbone Taxonomy – Juniperus communis L. — https://www.gbif.org/species/2684709
- Ảnh: Gouwenaar, Wikimedia Commons, CC0 — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:20161013_Jeneverbessenbos1.jpg
- ASEAN Cosmetic Directive – Annexes và ASEAN Guidelines for Cosmetic Claims — https://aseancosmetics.org/
- Bộ Y tế (2011). Thông tư 06/2011/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm
Bài viết cung cấp thông tin kiến thức chung về chất/nguyên liệu, tổng hợp và diễn giải từ các nguồn công khai nêu trên. Nội dung này không thay thế ý kiến của cơ quan quản lý hay chuyên gia y tế. Công dụng làm thuốc nằm ngoài phạm vi bài viết. Quy định pháp lý có thể thay đổi — luôn đối chiếu văn bản hiện hành trước khi sử dụng.
